Text

¶1דער עצם פון יו טעס פי, וו ס די התוועדות, דער פ רברענגען פון יו טעס כסלו, איז מען ד ך אלעמ ל מסדר דער עיקר התוועדות אין אור לכף כסלו,

¶2וו רום אף על פי וו ס דער שחרור, דער באפרייאונג פון דעם לטן רבי'ן, איז געווען ביום יו טעס כסלו, איז ד ך געווען כמה סיבות וו ס דערפ רה ט זיך פ רהאלטן נ ך אויף עטלעכע שעה,

¶3ביז וו נענט ער איז געקומען אין לחירות, ן בלבולים איז ד ך ד ס על-דרך וויב ברכת עניני, ז אפילו ווען די סכנה איז שוין דורכגעג נגען, וו ס ד ס איז ד ך מחייב די ברכה, איז אף על פי כן ווען ד רף מען מ כן די ברכת גומל?

¶4ניט נ ר ווען די סכנה גייט וועק, נ ר אויך ווי ער ד רף צווו רטן ביז חוזר לבוריאו ער ווערט אינג נצן געזונט, אף על פי וו ס פון דער סכנה איז ער רויס מיט זמן לפני זה, על דרך זה בי"ט כסלו, איז אף על פי וו ס די סכנה פון גזירת המלכות איז שוין בטל געוו רן ביט ג,

¶5וו רט מען ביז חוזר לבוריאו וו ס ד ס איז געווען דריי ”שעות, כמה שעות”, לאחרי זה, כידוע דער סיפור בדבר, און דעמ לט מ כט מען דער עיקר התוועדות פון יט' כסלו.

¶6בער אף על פי כן איז ד ך מובן, ז דער התחלת הדבר, וכאמור דער ביטול הסכנה וגזירת המלכות בענין זה איז שוין געווען בייט ג.

¶7וו ס ד ס איז ד ך אויך בפרט נ ך, ז ס'טרעסט זיך בייט יט כסלו כל ביום השבת, וו ס שבת איז ד ך ”מיני' מתברכין כולי יומי” על אחת כמה וכמה דער ענין פון מוצאי שבת, וו ס ער ווערט ד ך נגערופן מיט שייכות מיוחדת צו שבת,

¶8און אין מוצאי שבת עצמו, דער ”קודם חצות הלילה וכו” ביז וו נענט ז מ'ז גט, ז בשעת די סעודה פון מוצאי שבת איז ד ס ניט דער פשט, ז די סעודה מ כט מען פ ר-זיך,

¶9און שבת איז א באזונדער ז ך, נ ר דער משל פון תורה אין דעם, דער משל פון חכמינו זהר אין תורה שבעל-פה, וו ס אין תורה איז ד ך כל הענינים מדוייקים, ז ז מ'ברענגט משל איז ד ס מדוייק מיט לע פרטים שטייט ד ך,

¶10ז די סעודה וו ס מ'מ רט במוצאות שבת איז ד ס כמלאוו את המלך וו ס בשעת מ'איז לידי' מלך איז מען זיך צוז מען מיטן מלך.

¶11נ רוו ס דען? ד ס איז ניט ווי דער מלך געפינט זיך בביתו ד ס איז ווי ער ה לט שוין אין גיין אין וועג, ער איז נ ך בער צוז מען מיטן מלך.

¶12וו ס דערפון איז פ רשט נדיק דער עילוץ פון מוצאי שבת, ז ד ס איז ניט נ ר שעות וו ס קומען נ ך שבת, נ ר מ'ה ט דעמ לט דעם מלך וו ס אין דעם משל איז ד ך ד ס גמיות ”שבת מלכתא” ה ט מען אים אין דעם מציא שבת כמו שהוא.

¶13ס'איז מערניט וו ס ער איז ניט במקומו אין קדושת יום השבת, נ ר ווי ער שטייט אין מציא שבת.

¶14על אחת כמה וכמה, ז ד ס ה ט שייכות מיוחדת מיט כל הענינים פון שבת.

¶15על אחת כמה וכמה, ז ס'רעדט זיך וועגן מוצאי שבת און התוועדות וו ס איז פ רבונדן מיט ן ענין פון נוס וו ס נס איז ד ך ד ס כפשוטו, פ רוו ס ווערט ד ס נגערופן בשם נס פון לשון ”הרים נוס על” ההרים ז ד ס איז ז ך וו ס שטייט העכער פון דעם שטח רום זיך.

¶16וו ס זוי איז אויך אין זמן, דער 'כללות ענין' השבת איז ד ך ד ס ט ג וו ס לכאורה איז קען גוי פרעגן אויף דעם מה יומי ימיים בער אמיתית הענין איז ד ס ט ג וו ס ער איז העכער פון לע טעג פון דער וו כ.

¶17וו ס דערפ ר איז ד ך דעמ לט ד רף מען ניט ה בן צוט ן ניט נ ר מיט מלכות אסורות אפילו ניט מיט 'עובדין דחול' וו רום איד ווערט דעמ לט העכער פון לע וו כעדיקע ז כן, מצד דערויף וו ס די שעות פון דעם ט ג זיינען הייליקע שעות העכער פון די וו כעדיקע שעות פון די זעקס טעג פון דער וו כ.

¶18וו ס ד ס איז בדוגמא ווי ”נס לגבי טבע” זוי איז על דרך זה אויך שבת ”לגבי ימות החול”.

¶19על אחת כמה וכמה ז ס'טרעפן זיך ביידע ז כן צוז מען ן ענין פון נס אין שבת, אין מוצאי שבת, איז ד ך ד ס דעמ לט פ רשט נדיק, ז אין דעם נס גופא איז ד ס העכערער אופן מן נס.

¶20בלשון המדרש אין סוף פרשה בשלח, ז ס'איז ד נס, וו ס ד ס איז לגבי אידן ברענגט ער ד רט איז ד ס איז משה ז ווער איז ניסן של ישראל, און ווער איז ניסן של משה איז ד ס הקב רך הוא הוי' ניסן

¶21וו ס ד ס איז ד ך משה לגבי אידן איז ד ך געווען מובדל און מופרש, בדוגמא ווי נס לגבי טבע, דערנ ך איז ד אין דעם נס גופא ווי ניסו של משה ועל דרך זה איז אויך פ רשט נדיק בהנוגע צו צדיקים בהנוגע צו אידן בכלל,

¶22וו ס ”ועמך כולם צדיקים” וו ס דערפ ר ד רף ד ך זיין די הנהגה פון אידן, לגבי הנהגה פון נדערע פעלקער ד רף זיין אין העכערן אופן, בלשון הרמב"ם, ז ס'ד רף זיין ניכר באכילתו ושתייתו ז איד זעט זיך עסן דער טרינקען, איז לכאורה וו ס איז דעמ לט נוגע, ז ס'ז ל זיין ניכר, ז ד ס ערץ דוקא איד?

¶23ט ד ס וו ס ער מ כט ברכה איז ד ך ד ס לפני האכילה, ברכה ראשונה, לאחרי האכילה, ברכה אחרונה, בשעת ער ה ט שוין דער ר גענומען דעם איסור פון כאילוי ”גוזל לבוא וימו” און ער מעג נענה זיין בעולם הזה און דעמ לט איז ער אוכל ושותר איז לכאורה וו ס איז ד דער הכרח ת ס'ז ל זיין ניכר, ז ד ס עסט איד.

¶24און אף על פי כן גייט ד ך ד ס אויך ריין אין תורה, ז ס'ד רף זיין די אכילתו ושתייתו ד רף זיין אין ן אופן מצויים, ז ס'ז ל זיין ניכר, ז ד ס עסט זמין וו ס ער פירט זיך על-פי תורה לויט די ניווייזונגען פון דעם אויבערשטן.

¶25וו ס ד ס איז ניט גערעדט וועגן ענינים פון עשיית מצוה, ביעוד 'התורה וקיום' המצוות, נ ר כאמור, אין ז כן וו ס זיי זיינען לכאורה אינג נצן וו כעדיק מ כט ער דערפון נס ער הויבט זיי אויף העכער פון דער וו כעדיקייט, בשעת'ן עסן איז ניכר ז ד ס רעסט זמין וו ס ער פירט זיך על פי תורה,

¶26במילא איז אינג נצן מושלב דער ענין פון זולל ושובב וו רום תורה ז גט, ז מ'ט ר ניט זיין קיין זילע ובשורו אפילו ז מ'מ כט ברכה, ואדרבא דער ענין פון בן סדר ומורא איז ד ס דוקא ווען ער עסט דבר היתר, איז

¶27ז גט תורה ן, ז אין אכילה און שתי' בהיתר ד רף ער אויך ה בן גדרים, און ניט גדרים וו ס דער 'שכל אנושי' שטעלט אים, נ ר גדרים ווי ס'ז ל זיין ניכר, ז ער איז ט דער וו ס ה ט געלערנט חכמה,

¶28בלשון הרמב"ם, ז דער חכם ניכר באכילתו ושתייתו און וו ס איז די חכמה איז ד ך ד ס יכך ”מתכם ובינתכם לעיני כל העמים” וו ס ד ס גייט ד ך אויף תורה.

¶29וו ס ד ס איז ביי ”עמך כולם צדיקים” איז אפילו זוי עסן און טרינקען און זוי איז מצה ומתה מיט די לע צען ז כן וו ס דער רמב"ם רעכנט ד רט אויס אין הלכות דיעות ד רף ד ס זיין אין ן אופן וו ס לגבי אומי הארץ ד רף ד ס זיין ן אופן ”ניסי, רים נס” העכער ווי ס'פירט זיך די וועלט סתם.

¶30דערנ ך איז ד ניסן של צדיקים, ניסו של משה רבינו, וו ס ער ה ט זיך דערנ ך ממשיך געווען פון די שבעה רואים און צווישן זיי די ראי' מהימנא ל”כל אחד ואחת מישראל” ז אין דערויף גופא איז נ ך ד ן נס, וו ס ד ס איז בנוגע צו אכילה און שתי' אכילה און שתי' פון מצוה,

¶31על דרך פון אכילה און שתי' פון שבת, וו ס דעמ לט איז ער ד ך מקיים די מצוה ”וקראתה לשבת עונג” אוכל בשר שמן ויין ישוב מיט די לע פרטים שבדבר,

¶32איז ד ס אין אכילה ושתי' גופא, וו ס כל השנה כולה איז ד ס ביי אים אויך ן ענין של נס, אכילה ושתי' של מצוה, ווי אכילה שבת,

¶33דער וועגן אכילה וו ס מ'עסט, דער אכילה ושתי' וו ס ד ס איז פ רבונדן מיט התעדפות פון כמה וכמה מישראל, וו ס זייער צוז מענקלייבן זיך, איז כדי צו שט רקן זיך איינער דעם צווייטן אין ענינים פון תורה ומצוותי איז ד ך ד ס דער ענין פון ”ויקהל משה” עשה קהילות בישראל וו ס ד ס איז דער עיקר בשבת,

¶34און דערפון ווערט ד ס אויך נמשך בימות החול, על אחת כמה וכמה במוצאי שבת, וו ס דעמ לט ה ט מען נ ך, ווי געז גט פריער, דעם ענין פון מלוה את המלך דעם מלך פון שבת אין דער התוועדות עצמה, איז ד ך ד ס כל הפרטים שבזה ן ענין פון ”נס בתוך נס”,

¶35”נס ניסן של” ניסן.

¶36וכאמור כמה פעמים, ווי געדעמ נט אויך פריער, ז דער ענין פון שבת איז, ז ס'ז ל זיין דמיני' מתברכי כולי יומי ז ס'ז ל נמשך ווערן די שבת'דיקייט אין לע טעג פון ו ך.

¶37על דרך זה אויך דער ענין פון נס איז, ז ניט ז ד ס ז ל זיך ענדיקן מיט ט דער צייט ווען דער נס ה ט געטר פן, נ ר ד ס ז ל משפיע זיין און ד ס ז ל ה בן ווירקונג אויף די כל הזמן שלאחרי זה,

¶38ז זוי ווי ער איז געשט נען אויפגעהויבן בשעת נס עצמו ז לד ס פועל'ן ביי אים ן אויפגעהויבנקייט, אפילו ווי ער איז געווען במעמד של היתר וקדושה, בער קודם נס,

¶39שטייט ער דערנ ך נ ך העכער ווי ער איז געווען לפני זה.

¶40און וויב לד ז ד ס איז ן ענין וו ס מ'ה ט ד ס געגעבן יעדער אידן און לע אידן, און מ'ה ט זיי דערציילט דערפון, און ד ס איז געגעבן געוו רן דורך דעם אויבערשטן בתורתו, וו ס דער אויבערשטער איז ד ך יצר האדם און ער ווייס ז ד ס רעדט זיך וועגן אידן וו ס ער איז בשר-ודם, נשמה בגוף,

¶41מיט לע מדידות והגבלות פון גוף, און ד ס איז אין זמן הגלות און אין חוץ-לארץ איז זיכערע ז ך, ז פון גם לשיחנא ז דער אויבערשטער ה ט פריער געגעבן די נויטיקע כוחות,

¶42ז ניט קוקנדיק אויף די לע שוועריקייטן וו ס ס'איז פ רבונדן מיט אויפהויבנדיק זיך פון דער וואכעדיקייט, און וועקשטעלן זיך אין שבת'דיקייט, ”אפילו לגבי שבת” אן נס אפילו לגבי'ן נס, איז ניט נ ר ז דער רום ז ל אין דערויף ניט שטערן,

¶43און ער ז ל דערפון ניט נתפעל ווערן, נ ר אדרבא ער ווערט ב לעב ס אויף דעם רום, און ער ב ווייזט ביי שפיל פ ר דעם רום פ ר אידן,

¶44מצד דערויף וו ס ואהבת לו יעך כמוך דער אין דעם צווייטן לשון וענין פון יפוצו מעיינותיך חוצה ביז וו נענט ז ער ווערט ן ענין פון אור לגויים ער ב לייכט די ג נצע וועלט רום זיך.

¶45ביז וו נענט ז אפילו אין גויים פועל"ט ד ס, ז זיי ז לן ניט נ ר היטן זיך אויף ניט שטערן אידן, פון פירן זיך ווי איד ד רף זיך פירן נ ר ד ס פועל"ט אויך אין זיי אין ענין פון זייערע שבע מצוות, וו ס ד ס איז ד ך חיוב אויף אידן, ווי דער רמב"ם פסק'נט ן זען, ז ניט-אידן ז לן מקיים-זיין שבע מצוות בני-נח, מיט לע סניפים שבדבר.

¶46ביז וו נענט ז ד ס ווערט הכנה קרובה צו דעם קיום היעוד וו ס ד ס וועט זיין בביאת משיח צדקנו, ז אז אהפוך אל כל העמים כולם לעבדו כולם שכם אחד,

¶47ז אויך עמי הארץ וועלן וויסן אז ”הוי' אחד ושמו אחד” און ד ס לץ הענגט-א ן מעשינו ועבודתינו בזמן פון ”שיטא אלפי שני דהוי עלמא” ובפרט אין זמן הגלות וו ס מ'געפינט זיך בין העמים ז ט דעמ לט ז ל מען אויפט ן

¶48די דירה לו יתברך בתחתונים דורך 'לימוד התורה' וקיום מצוותי וו ס ד ס פ רבינדט אידן מיטן מעמד במתן תורה, וו ס דעמ לט איז ד ך ווי דער בעל השמחה והגאולה, ווי דער לטער רבי שרייבט אין תניא איז ד ס ”כבר היו מעין זה בעת מתן תורה”, וו ס דעמ לט ה ט די ג נצע וועלט געזען געטלעכקייט,

¶49ביז וו נענט אשר לא געה און ציפור לא צפצום ז די ג נצע וועלט איז געשט נען שטיל, און מכל הארוחות איז געג נגען דער קול אנכי

¶50הוי' אלקיך זוי איז איד בכח ד ס דורכצופירן על ידי לימודי תורה וקיום מצוותי ובכל זרכיך דעהו ביז וו נענט ז ד ס גרייט איז מברר ומזכך ומעלה די וועלט, ז די ווערט דירה לו יתברך בתחתונים און ס'קומט די גאולה האמיתית והשלימה, ובקרוב ממש.

¶51אזוי יעדער אידן, און דערנאך פועל זיין, און דערנאך פועל זיין, און דערנאך פועל זיין, און דערנאך פועל זיין,

¶52און דערנאך פועל זיין, און דערנאך פועל זיין, און דערנאך פועל זיין, און דערנאך פועל זיין,

¶53און דערנאך פועל זיין, דא אין דערויף דערויף דערנאך וועלן

¶54זיינען ניט נאר ניט נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר לוייל, און

¶55דערנאך פארבונדן