טקסט

¶1”פדה בשלום נפשו מקרב לי כי ברבים היו עמדי” וואס פשוטו של מקרא האט דאך דאס געזאגט דוד המלך אויף זיך אליין, אז מקרב לי ווי ער איז מבאר אין ירושלמי, אז ס'איז געווען דעמאלט דער קרב ומלחמה מיט אפשלום'ן איז ברבים היו עמדי אז אנשי אפשלום האבן מתפלל געווען אויך לנצחוני,

¶2אז דוד זאל מנצח-זיין איז דערפאר איז געווען ”פדה בשלום נפשי”.

¶3די גמרא זאגט אויף דערויף א ויך אין ברכות, אז ”כל העוסק בתורה ובגמילות חסדים” ומתפלל אים הציבור איז אט דעמאלט ווערט מעלה אני עליו זאגט דער אויבערשטער,

¶4אז מעלה אני עליו כי לפדא אני לי ולבנה מבין האומות", און ברענגט אויף דערויף אויך די ראי' פון פסוק, אז ”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ורבים היו עמדים” וואס ווי רש"י טייטשט דארטן אפ, אז תורה איז דאך ענינה שלום, וואס דאס איז 'העוסק בתורה', אזוי איז אויך גמילות חסדים,

¶5מאכט ווערט דאך א שלום צווישן דעם גומל חסד מיטן מקבל חסד ו”ברבים היו עמדו”, מתפלל אים הציבור.

¶6וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז דאס גייט אויך אויף יעדער אידן, און עס גייט אויך אויפן ענין ווי יעדער איד קען אויפטאן בהנוגע צו 'כלל ישראל', ווי ער זאגט ”קאילו פדעני לי ולבני מבין האומות” וואס דאס איז דאך אן ענין פון 'כלל ישראל'.

¶7על דרך ווי פארשטאנדיק וואס דוד, אין ענינים פון מזמורי תהלים שלו, האט זיך געבעטן אז יהיו לרצון אים רפי ואגין לבי לפניך הוי' צורי וגואלי אז בשעת מ'וועט זאגן די מזמורי תהלים זאל דאס נתקבל ווערן לרצון אים רפי בשעת דאס וועט געזאגט ווערן על ידי בני ישראל במשך כל הדורות,

¶8וואס דערפאר ווערט ער דאך אנגערופן ”נעים זמירת ישראל” אז ער זאגט דאס בשם כל ישראל און דורך דערויף קענען דאס אויך דערנאך זאגן בני ישראל במשך כל הדורות איז דאס אויך דא בעבודת כל אחד ואחד, אז ס'איז דא דא דער ענינו פון קרב און אין דעם קרב קען דאך זיין די

¶9”ולאום מלאום יאמץ כי שזה נופל זה” קם כדי זיי זאל זיין דער פדה און דער פדה זאל זיין בשלום איז אויף דערויף דארף מען האבן דער ”הוסק בתורה ובגמילות חסדים” ומתפלל אים הציבור, וואס דעמאלט ווערט מקויים דער פסוק בפשוטו של מקרא, אז פון דעם קרב וואס ער האט ווערט ער נפדה און ער ווערט נפדה אין אן אופן פון שלום.

¶10וואס דאס איז דאך אויך דער ביאור רבותינו נשיאינו בפסוק זה, אז דאס גייט אויך אויפן קרב וואס ס'איז דא צווישן דעם נפש אלקית מיט 'נפש הבהמית', איז דער בעל הגאולה זאגט אין תניא, אז אויף זיי שטייט דער ”ו”לאים מלאים יאמץ כשזה קם זה נופל””,

¶11און בפרט נאך אז זיי זיינען דאך אוועקגעשטעלט געווארן ברצון הבורא, אין אן אופן פון קרב ווי ער טייטשט אפ אין ”פדה בשלום” פון דעם מיטעלן רבי'ן, אז קרב איז דאס אויך פון לשון התקרבות, אז דאס איז אזא סארט מלחמה וואס מ'שטייט בקירוב מקום על כל פנים אחד להשני,

¶12וויבאלד אבער אז מ'געפינט זיך בקירוב מקום איז דאך דאס גופא א ראי' אז מ'האט עפעס א שייכות אחד להשני, וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן מיט מאמר הזל הידוע, אז אז ”כל הגדול מחבירו יצרי גדול הימנו” אז דער יצר טוב די גדלות פון יצר טוב איז פארבונדן מיט ”יצרי גדול הימנו” מיטן גדלות פון דעם צווייטן צד, פון דעם יצר השני.

¶13וואס דערפאר איז שייך אין דערויף דער ענין און דער עבודה פון ובחרת אף על פי וואס לכאורה איז דאך כדי נגנה משאו וויב לד ז דער נפש שלא כסא חלק אלוקה 'ממעל ממש' איז וו ס פ ר באטרעף קען ה בן נטקעגן דעם חלק אלוקה 'ממעל ממש' דעם ”יצרו השני ז” גט מען בער,

¶14ז דער אויבערשטער ה ט מלכתחילה ריינגעגעבן אין אים כח, ז כדי ס'ז ל קענען רויסברענגען די מעלה פון אידן, ז אף על פי אז ”נתתי לפניך את החיים ואת הטוב” און דעם צד השני ולכאורה איז ד ך ד טעמים לכאן ולכאן, במילא ד רף ער נקומען ניט וו ס מ'איז אים מכריח מצד שכל וכיוצא בזה,

¶15נ רוו ס דען ”ובחרת בחיים” ער ה ט בחירה חפשית, בלשון הרמב"ם ז שות, ויכולת ניתונה לכל אחד ווי ער ז ל זיך פירן, און דעמ לט ב ווייזט ער וו ס ער איז ובחרת דוקא בחיים ביז ד ס קומט דערנ ך רא ווי ד ס איז זיין החלטה אין דעם רט וואו ס'איז ד דער ענין הבחירה,

¶16קומט ד ס דערנ ך רא אין אלע זיינע כוחות פנימיים, ביז ווי ד ס קומט רא אין די לבושים, ”מחשבה דיבור ומעשה והמעשה הוא” העיקר און אויף דערויף ז גט מען,

¶17ז בבן ער איז זוי מחליט איז ט דעמ לט איז ד ס ”קרוב אליך הדבר מאוד בשביך ובלבבך” ביז ז ד ס ז ל אויך רא קומען אין לעשותו, דורך די התבוננות הקודמת לזה ווי ער איז ד ס מבאר בארוכה אין ספר התניא, ווי ער ז גט אויך אויפן שער, וו ס ד ס איז ד ך דער שיעור פון היינטיקן ט ג,

¶18ז די התבוננות וו ס זי ז ל אים ברענגען ”בדרך ארוכה וקצרה” צו דעם ענין פון ”קרוב אליך הדבר מאוד” בפילו ולבבך ביז לעשותו וו ס ד ס 'כללות ענין' העשי איז שטעלט זיך אויס אויך אין די ג' קוין,

¶19בדוגמא ווי מ'ז גט אויף עולם בכללותו ז ”שלשה דברים העולם עומד” ז ד ס איז ”תורה ועבודה וגמילות חסדים” זוי איז אויך דער ”עולם קטן זה האדם” איז ער אויך עומד על די שלשה קוין 'תורה עבודה' וגמילות חסדים וו ס ד ס איז ד ך אויך די דריי ענינים פון ”העוסק בתורה וגמילות חסדים”

¶20דערנ ך מתפלל אים הציבור וו ס תפילה איז ד ”ך במקום קרבנות תקנום” וו ס ד ס איז דער ענין העבודה און אויף דערויף ז גט מען, בדוגמא ווי מ'ז גט אויף ענין התפילה, ז 'קודם התפילה' ז גט ער, ז ער איז מקבל אויף זיך דעם ענין, אין נימוכן, אויף ט ן דעם ענין פון ”ואהבת לרעך כמוך”, בדוגמא ווי ער ז גט וו ס ער איז זיך מתאחד מיט 'כלל ישראל',

¶21וטרעך ביז ד ס ווערט כמוכי אין מציאות, בדוגמא פון דעם ענין פון עשרה מישראל, ז ד ס ווערט איין מציאות פון ן עדה קדושה, ן ענין מציאות חדשה, ס'שטעלט זיך בער צוז מען פון ציבור, וו ס ציבור איז ד ך איין ז ך, וביחד עם זה ז גט מען, ז ד ס איז ראשי-תיבות פון צדיקים, בינונים און אויך מיט ר וו ס ד ס איז אויפן סוג השלישי,

¶22און דערפ ר דערויף שטייט ו' המחבר ומוסיף ”כל תפילה שאין בה מתפילתן” בדוגמא פון חלבנא איז דוקא דעמ לט ווערט זיך מתקבל ז ס'איז ד אויך פון דעם סוג בדוגמא ווי מ'ז גט, ז אין תפילה ד רף זיין ”בכל לבבך בשני יצריך” ז אויך פון דעם סוג וו ס געפינט זיך אין חלל השמאלי איז ער אים אויך מהפך, ז ער איז אויך עובד

¶23'עובד הוי'' ”בכל לבבך בשני יצריך” אויך מיטן יצר השני.

¶24און ט דעמ לט ווערט אויך דער ענין וו ס ער איז אויך ”עוסק בתורה ובגמילות חסדים”, ביז אין ן אופן פון עוסק כידוע, ז דער סדר ווי ד ס איז אין עבודת פיום יום איז ד ך ט דעמ לט דער סדר ההתחלה איז הויבט זיך ן וו ס הולך לבית הכנסת וו ס ד רט איז ער מתפלל בציבור,

¶25ברבים היו עמדים און דערנ ך ”מבית הכנסת לבית” המדרש עושה בתורה און דערנ ך איז ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ” וו ס דער כללות הענין פון דרך ארץ איז ד ך לעשות ”לשמור דרך הוי לעשות צדקה ומשפט” דער ענין פון וגמילות חסדים און אט דעמ לט פירט זיך אויס זיין פדיה און זיין גאולה פרטית,

¶26ווי דער בעל הגאולה ז גט אין אגרת הקודש, וו ס ד ס איז בשעת התפילה, וו ס דעמ לט איז ”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי” בפרט נ ך ז די תפילה איז ד ך זיכער ווי ס'ד רף צו-זיין, דורך דערויף וו ס ער איז מקבץ און מ כט איין ז ך פון לע זיינע עשר כוחות הנפש,

¶27'בכל לבבך' מיט לע זיינע כוחות פנימיים כולל אויך בדרך ממילא אויך די כוחות מקיפים, און דערנ ך קומט ד ס רא אויך אין ”בכל מאדך” ביז ז ד ס ווערט ”בכל מדה ומדה” דער ענין פון מסירת-נפש,

¶28וו ס ד ס איז ד ך דער שלימות התפילה איז ד ך אין דער תפילת העמידה וו ס דעמ לט שטייט ער ”כעבדא קמי מרי” וו ס דערצו ד רף ער אויך ה בן די הכנה לפני זה, דער ענין פון 'העסק בתורה' וו ס ד ס איז ד ך דער ענין התורה וו ס מ'לערנט 'קודם התפילה', און דער ענין פון גמילות חסדים, נתינת הצדקה,

¶29פרוטו לעיני ואדר מצלו ווי ער פסק'נט ד ס אויך אין שולחן ערוך, און דערנ ך איז ער מתפלל אים הציבור, כולל אויך דעם ענין און דעם פירוש, אז ער קלייבט צוז מען לע כוחות נפשו

¶30קלייבט צוז מען ד ס ופך ונפשך ומדך אויך אין דעם טייטש פון ממונך לע זיינע נכסים און פון זיי לעמען צוז מען מ כט ער ”ואהבת את הוי' אלקיך” דערמיט דינט ער דעם אויבערשטן אין עבודת האהבה וו ס לעזט ”פולחנא כפולחנא דחימותא” און וויב לד ז ד ס ווערט ביי אים זוי איז דערפון אויך פ רשט נדיק,

¶31וויב לד ז מדתו של הקב"ה איז ד ס מדה כנגד מדה ז ביי אים ווערט די עבודה אין ן אופן פון ואהבת ווערט ד אויך דער אופן פון פדה אין ן אופן פון בשלום, ז ניט ס'ד רף זיין דער ענין פון גבורות און דער ענין פון היפך השלום חס ושלום, נ ר ער פירט אויס, אף על פי וו ס מצד עצמה איז ד ך עבודת התפילה ן ענין של מלחמה,

¶32כמבואר בזהר די ארוכה און דערנאך אין מאמרי חסידות וואו זיי זיינען מבאר ענין התפילה איז מלחמה גופא איז ד ס אין ז אופן, ז ס'איז גענוג ט ד ס וו ס מ'ז גט ז ער גרייט זיך,

¶33איז ד ס גופא ירגיז עליו ביז וו נענט ז ד ס איז מבטל די ג נצע התנגדות, ביז וו נענט ז ס'ווערט מלום יאמס ביז וו נענט ז ס'ווערט די מלום יאמס אויך מן החושך און מן הסכלות,

¶34וו ס ד ס איז ד ך אויך איינע פון די פירושים מי לאים יא�מט ז פון דעם לאים מוהפכי ווערט ביי אים יא�מט דער ”יתרון האור מן החושך, יתרון החכמה” מן הסכלות וו ס דעמ לט ווערט אויך די בדיעה אין ן אופן פון שלום.

¶35אף על פי וו ס ד ס איז מלכתחילה געווען דער ענין פון קרב, וו רום התחלת עבודה הויבט זיך ן פון אתכפיא איז דערנ ך קומט ער ביז צו דעם אופן פון ”פדה בשלום” ביז אין שלום לץ העכער און העכער ווי ער איז מבאר די כמה דרגות בזה אין ”פדה בשלום” פון דעם מיטעלן רבי'ן.

¶36און ט ד ס וו ס ער ז גט, ז ויבאלד אז ”חייב אדם לומר בשבילי נברא העולם” וו ס איז ידוע דער פסק-דין פון תורה, די הלכה בדבר, ז ”לעולם יראה אדם עצמו שקול וכל העולם כולו” שקול וו ס ד ס ווערט הלכה אין תורה,

¶37און דורך מעשה ”אחד מדיבור אחד” ומחשבה אחת איז מכריע העצמו וכל העולם כולו און ער ברענגט ישועה והצלה איז פון דער הצלה ובדי' פרטית ובעולה פרטית ווערט ד ס,

¶38”כאילו פדואני לי ולי בני מבין האומות” מיט כ ביז וו נענט ז ד ס ווערט הכנה ”קרובה קרובה ממש” צו די פדעני אליהו לבנים ובינינו אומות בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו,

¶39וו ס דעמ לט וועט ד ך זיין דער ”פדה בשלום” אין 'תכלית השלימות', ז ס'וועט זיין דער ”את רוח הטומאה אעביר מן הארץ” ז מ'ד רף ג רניט נקומען צו ענין אפילו פון טיפל עליהם אין מסר הפחד דערפ רוו ס מ'המגי כל יש והרות מפניכם ביז וו נענט ז זיי ווערן אויס מציאות, ביז וו נענט פון לעבדו כולם שכם אחד און ד ס פועל"ט אויך, כבי ידוע דער דין,

¶40ז נ ך קודם יום השבת, בערב שבת, איז דעמ לט וועמי' חיים זכו ווי ער פסק'נט דער בעל הגאולה און שולחן ערוך שלו, ז מסתים ”מכל תבשיל ותבשיל” זוי איז אויך די גאולה וו ס בכללותה ווערט זי ד ך נגערופן בשם שבת וו ס דעמ לט איז ד ך שבת ושוויתא מן המזיקים ביז וו נענט ז ס'ווערט ניט נ ר דער פירוש,

¶41ז די מזיקים זיינען ניט פועל, נ ר אדרבא זיי ווערן ג ר מסייע, ו ג ר זאב אים כבש ופרו אים דוב מיט לע פרטים ווי ער רעכנט אויס, ”לא ירועו ולא ישחיתו”

¶42ביז וו נענט ז ס'ווערט דער ”שמש גדול” ווי די גמרא ז גט אין סנהדרין בנוגע צו שורש ומקור פון לעומת זה ווערט ער צייק דער ”שמש גדול” ווי ער ז גט ”גם אויביו ישלים עמו זה היצר” ווי ער ז גט אין מדרש, וו ס ד ס איז אויך ווי ס'קומט דערנ ך רא אין אומות העולם, ז לעבדו כולם שכם אחד וכאמור ז נ ך לפני זה,

¶43ערב הגאולה אין די לעצטע טעג פון גלות איז ”לכל בני ישראל הי' אור במושבותם” ומסתועם ”מכל תבשיל ותבשיל” ובקרוב ממש פון ערב שבת אין אלף הששי קומט מען ריין ווי שבת ציט זיך מ'איז מוסיף על השבת נ ך אין יום הששי, אין תוספת שבת,

¶44ובכלל אין שנה וו ס זי איז שנה השביעית שבת להוי וו ס שבת שבות יעקב ”רצית הוי' ארציך שבת שבות יעקב” ווי ער טייטשט אין מדרש תהלים ז ד ס איז בזכות פון די שומרות שביעית,

¶45וו ס דעמ לט איז ד ך דער ענין וו ס ארציך איז והרצת הארץ את הפשטותי ווערט דעמ לט דער שבת שבות יעקב די גאולה, ז במהרה הן נגאלין ובלשון הרמב ”מיד הן נגאלין” בקרוב ממש, בביאת משיח צדקנו,

¶46יבוא ויוליכנו ו”יוליכנו קוממיות לארצנו” וו ס דעמ לט וועט מען זען דעם ”פדה בשלום נפשו” ווי דער מיטעלער רבי טייטשט ד ס ן ן קיינע ענינים של לעומת זה ס'וועט זיין כולו טוב ושלום ושקט נ ך מערער ווי ס'איז געווען בזמן שלמה,

¶47וו ס דעמ לט איז ד ך אויך געווען ”וישב על כסא הוי” און ניט ”תחת גפנו ותחת תאנתו” וועט נאך זיין שלא בערך בביאת משיח צדקנו, ובמהרה בימינו ממש.