Text

¶1”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי וראים ואם היו עמדי” זאגט דאך אויף דערויף די גמרא אין ברכות בתחילתה, אז ”כל העוסק בתורה ובמילות חסדים ומתפלל” אים הציבור, איז אויף דערויף גייט דער ”פדה בשלום נפשי מקרב לי” און דער אויבערשטער זאגט אויף אים, מעלה אני עליו כי לפדה אני לי ולבני מבין אומות העולם,

¶2וכידוע די מאמרי רבותינו נשיאינו, בפרט בקשר אין מיוטות כסלו, על פסוק ומאמר חזל זה, אנהויבנדיק וואס זיי ברענגען אראפ די פירוש רש י,

¶3אז ”פדה בשלום” איז דאס דער ענין התורה, וואס תורה איז דאך הוסק בתורה איז אותי ”שלום בפמליא של מטה”, בפרט נאך ווי דער בעל הגאולה איז מאריך בזה אין די דרושים פון מלחמת מדין,

¶4אז דאס הויבט זיך אן ”פמליא שמליא און פמליא של מטה” דערנאך ביז צו 'נפש הבהמית' און 'נפש האלקית', וואס דאס איז בפמליא של מטה, און 'כללות ענין' התורה איז דאך ווי ער זאגט אין רמב אים אין הלכות חנוכה,

¶5אז קה ”התורה ניתנה לעשות שלום בעולם” דארף און תלמידי-חכמים, מרבים שלום ניט סתם שלום, נאר ”מרבים שלום בעולם”, על דרך זה אויך אין גמילות חסדים, איז דאך אויך וואס דורך דערויף ווערט דאך דער שלום צווישן דעם גומל חסד און דעם מקבל החסד,

¶6און אויך איז מתפלל אין הציבור, וואס דאס איז דער ”ברבים היו עמדי”, איז דורך דערויף איז מעלה עליו דער אויבערשטער, כאילו פי דא אני ליו לבנים בין אומות העולם, וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק,

¶7וויבאלד אז דער אויבערשטער איז מעלה אני עליו קומט דאס דערנאך אראפ בפועל, וואס דאס איז דאך אויך ווי דער ענין איז בפועל, אז דורך תורה וגמילות חסדים ותפילה,

¶8וואס דאס איז דאך די ”ג' עמודים שעליהם” ”העולם עומד” ברענגט מען אראפ דעם בית המקדש השלישי די גאולה השלישית פון די פריערדיקע ביידע מקדשות צו דעם מקדש השלישי, על ידי גאולה השלישית,

¶9בדוגמא ווי ס'איז ”כבר הי' לעולמים” בשעת מתן תורה בהחודש השלישי, אוריאן ”תליתאי לעמי תליתאי על ידי תליתאי” וואס שלוש באווייזט דאך אויף אן ענין השלום, בשעת ס'איז דא צוויי און דערנאך איז דא דער דריטער 'עושה שלום' און דער דריטער איז במרומיו ווערט דאס ”עושה שלום במרום”,

¶10און ס'ווערט פון ד' ריי אין ענין, בדוגמא ווי דאס איז אויך בהנוגע להלכה, אז בית דין איז דאך דא פון שלשה, און די שלשה ווערן איין מציאות פון איין בית דין,

¶11און זיי ברענגען אראפ אלע הלכות בפועל, ביז די הלכה אחרונה אז ”כלו כל הקיצין ואין הדבר תלוי אלא בתשובה” און תשובה

¶12איז בשעתא חדא וברגעא חדא איז מיד הוא בא אין אן אופן פון תוקף ומיד בה גלו דידן ארו אים ענני שמיא וויבאלד אז מ'האט די תורה וגמילות חסדים און עבודת התפילה ברב אם היו עמדים.

¶13און אויף דערויף זאגט מען אויך אז דאס איז דער ענין די פדיה ווערט אין אויך בשלום כפשוטה, אנהויבנדיק ווי דאס איז געווען במשך הדורות, ווי דאס איז געווען לכתחילה בפעם הראשונה בא דוד'ן, וואס דעמאלט האט מען געדארפט אנקומען מקרב לי קרב כפשוטו, אז ס'איז געווען מלחמת דוד ואבשלים, ו”ברבים היו עמדי” ווי ער זאגט אין ירושלמי,

¶14אז אנשי אבשלים האבן מתפלל געווען לנצחונו של דוד ס'איז דאך אבער געווען א ענין של קרב, ביז וואנענט אזוי אז ס'איז געווען די שאלה ווי ס'איז געווען די ענין של דוד אין די זמנים ווען ער איז געווען ניט במקומו מירושלים, מצד דערויף וואס ער איז געדארפט אוועקגעגאנגען מפני אפשלום,

¶15ווערט דערנאך דער ענין ווי ס'איז פון דוד'ן אראפגעקומען אין זמן שלמה המלך, ווי דער מיטעלער רבי איז מאריך בדרוש שלא אויף ”פדה בשלום” אז בזמן שלמה האט שוין ניט געדארפט אנקומען צו ”מלחמת דוד, אף על” פי וואס דארט איז געווען מלחמת הוי אבער דם רב שפחתא,

¶16איז דערפאר איז ניט ער איז תבנה המקדש נאר ”בינדך היוצא מחלציך” טאקע מיטן כח וואס ער איז יוצא מחלציך, און מיט דעם כח וואס דוד האט צוגעגרייט ”מיד הוי' עלי השכיל” די אלע ענינים פון בית המקדש, ביז וואנענט אז נקרא על שמו איז אבער נבנה בפועל און אין מעמד ומצב ווי דאס איז געווען בא שלמה,

¶17וואס דעמאלט איז געווען דער שלום ושלו יהי בימיו אף על פי וואס ער האט אויך איינגענומען כל העולם כולו, איז אבער געווען אין א מעמד ומצב און מ'האט ניט געדארפט אנקומען צו א ענין של מלחמה, נאר מעצמם האט מען געבראכט מס,

¶18די אלע 'ניצוצי קדושה', ביז די ענינים כפשוטם, ”אין מקרא יוצא מידי פשוטו”, דער ”כסף וזהב אבנים טובות וכו'” צו שלמה'ן, ווי ביי ”יושב שלמה על כסא הוי” אין ירושלים עיר הקודש,

¶19פון פקיאת מלך רב פון 'ארץ הקודש', פון ארץ ישראל, און פון דערויף גופא קומט ארויס ”מזרע דוד ושלמה” משיח צדקנו, וואס ער איז אויך אין ”ליכם מלחמת הוי'” ועינצח, אבער בימיו וועט שוין זיין אין אזא מעמד אז מ'וועט ניט דארפן אנקומען צו קרב ומלחמה.

¶20וואס דאס איז אויך דער אפטייטש אין ”פדה בשלום נפשי מקרב” אז ער איז פודה פון דעם קרב אז מ'זאל ניט דארפן גאר אנקומען צו דעם קרב, ווי דאס איז עכל תלוי במעשינו ועבודתינו, ווי ער טייטשט דאס דורטן אויך אפ, אז ס'איז דא ענינים אין 'עבודת האדם' וואס דארט איז שייך זאגן מ'מוז אנקומען לידי מלחמה,

¶21מה מה אפום חרבה תאכל בחרבה ובקשתי 'בצלותי ובבעותי' און ”אין מקרא יוצא מידי פשוטו” אז דאס ווערט אנגערופן בשם חרב וקשת, וואס דאס איז פארבונדן מיט א מלחמה,

¶22מיט אן אוהב הרחוק דורכן קשת, און דער עיקר מיטן אוהב הקרוב דורך א חרב, וואס דאס איז דאך אויך פון ”לשון קרב ויבק” אישימו, דערנאך אבער גייט ער מדרגא לדרגא, ”ילכו מחיל אל חיל” אז פון דער עבודה וואס ער האלט נאך אין אתכפיא, און ער דארף מלחמה האבן מיטן חלל השמאלי,

¶23קומט ער פון אתכפיא צו אתהפכא, במילא דארף ער מיט אים ניט ”מלחמה האבן, ווארום נעשה לבי” חלב בקרבו, ביז ער קומט נאך אין א העכערע דרגא,

¶24”בכל לבבך בשני יצריך” דרגא פון ”אברהם, מצאת את לבב ואין אמן לפניך” מיט צוויי בייז'ן, ווי ער זאגט אין ירושלמי, ”בכל לבבך בשני יצריך"”, וואס דאס איז דאך אן עבודה וואס איז געגעבן געווארן צו יעדער אידן, ווי מבואר אין התחלת השס, אז ”ממותי כורן את שמה בערבין”,

¶25ואדרבא די התחלת פון עבודה פון קריאת שמע, וואס דאס איז ”ואהבת הוי' אלקיך בכל לבבך” בשני יצריך הויבט זיך גאר אן פון ויהי ערבי בערבין,

¶26ווי דאס איז בקראה און ווי דאס איז דערנאך מבריאתו של עולם גייט ער דערנאך מחיל אל חל און ס'ווערט דער קורא נשמע בשחרות ביז וואנענט אז מ'קומט צו דעם שחרות ואור ויום האמיתי,

¶27ווי די גמרא זאגט אז ס'איז דא דער ענין וואס ”נר מצוה ותורה אור” און דערנאך איז דא תוכחת מוסר דורך עבודת התשובה ווערט דאס א 'דרך חיים', און די דוגמא בזה איז,

¶28אז ס'איז דא דער אור הנר און אור השמש והלבנה והכוכבים, ביז דער ”אור הוי והי' לך הוי' לאור עולם” וואס דעמאלט ווערט דאס די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דאס ווערט דורך די עבודה מיט 'יחידה שבנפש', וואס זי ווערט אנגערופן בשם יחידה דערפאר וואס ס'איז ניטא קיין לעומת זה, משא' כן אפילו אין דעם מקיף פון חיי,

¶29עאכו"כ די עבודה מצד די כחות הפנימיים בפני עצמם, משא' כן די עבודה מצד די חידוש שבנפש, וואס דאס איז נאך העכער פון ”ויהי ערב ויהי בוקר יום אחד”, שטייט אבער ניט דער 'לשון יחיד', ווארום ס'איז טאקע עולם על מילואו נברא ס'דארף אבער צוקומען דער אלה תולדית דעם צווייטן מאל,

¶30”אלה תולדית פרץ” יעלה הפירות לפנינו דער 'ענין התשובה', וואס דאס איז פורץ אויך די גדרים פון קדושה, למעלה ממדידה והגבלה אפילו פון 'מיצרים וגבולים' דקדושה.

¶31און אט דעמאלט ווערט דער תולדות מלוא ועלם ”יעלה הפורץ לפנינו”, דוד מלכא משיחא, יבוא ויגאלנו ”ויולכנו קוממיות לארצנו”, ”והיו לך הוי' לאור עולם”, ”והלכו גויים לאורך במהרה בימינו” ממש.