Text

¶1כאן המקום אויך להוסיף און דערמאנען נאכאמאל דאס וואס מ'האט פריער דערמאנט וועגן מבצע חינוך, וואס דאס איז פון די מבצעים ראשונים פון מחנך זיין זיך און מחנך זיין דעם זולת, ביז דער ענין כפשוטו, און ווי דער ווארט וואס נשיא דורנו האט איבערגעזאגט בשם אביו,

¶2אז פונקט ווי ס'איז א חיוב אויף לייגן תפילין בכל יום אזוי דארף מען אפגעבן אזויפיל אזויפיל צייט בכל יול אויף צו טראכטן בנוגע צו דער חינוך טובת פון בניו ובנותיו.

¶3און ווי דערמאנט אויך בקשר עם זה, וואס מ'זאגט אז וואס א חינוך איז על פי תורת חיים, הוראה בחיים דער סיפור ”אין גמרא בבא” בתרא ודעתיהו עליהו,

¶4אז אפילו בשעת מאיזו סיבה שתהי' על פי שולחן ערוך, איז ער מותר, וואס ער געפינט זיך ניט אין חדר אדער אין בית ספר אדער אין ישיבה, מיט די מחונכים, מיט די מדרכים ומדרכות דארף אויך זיין דעתיהו עליהו, דארף ער אויך דעמאלט טראכטן בטובתם.

¶5וואס כאן אויך המקום ווייזט הייסט, אז אין דעם טוב אדער אין דער חזרה איז ארויסגעפאלן עטלעכע ווערטער, וואס דער סיפור ווי ער שטייט אין גמרא איז שטייט אז רב האט געמאנט בא ר' ”שמואל בר שילת, בשעת” ער האט אים געטראפן אין זיין פרדס פון ר' ”שמואל בר שילת”, און ער האט געוואוסט אויף זיין ענין גאר וואס ער איז מלמד תלמידים,

¶6האט ער געזאגט אז ער פרעגט בא אים ווי קומט דאס אז ער איז ניט מיט די תלמידים, האט אים ר' ”שמואל בר שילת” געענטפערט, אז איצטער אז דרייצן יאר אז ער איז שוין ניט געווען אין דעם פרדס, און אויך איצטער, אז ער געפינט זיך בשדה ובפדש שלו איז אויך דעתי העלייהו.

¶7וואס ס'איז פארשטאנדיק פארוואס דער מאנער איז געווען רב, וואס רב איז כשמו אז ענינו איז, ”שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש” אז ער איז רב לתלמידים, במילא איז אויך פארשטאנדיק וואס ער מאנט בא יעדער וואס לערנט מיט תלמידים,

¶8היתכן אז ער געפינט זיך ניט מיט די תלמידים, און וואס ער איז געווען דער מאנער, און פארוואס האט ער דאס געקענט אויספירן בא ר' שמואל, אז אע"פ וואס ער איז געווען אין פרדס,

¶9זאל אויך דעמאלט זיין דער תהי עליהו דערפאר וואס ר' שמואל איז געווען בר שילת, ווי דערמאנט דער פריערדיקער התוועדות, אז שילת איז א ראשי תיבות ”שויתי הוי' לנגדי תמיד”,

¶10ווי ס'איז אויך א מנהג בכמה קהילות בישראל, אז אויפן אמור שרייבט מען אן די אותיות שילת, און דערנאך אז מ'פרעגט וואס מיינט מען דערמיט זאגט מען אז דאס מיינט מען ”שויתי הוי' לנגדי תמיד”, ומפני קצר המקום שרייבט מען דאס מיט א ראשי תיבות.

¶11דער מאיזו סיבה אחרת.

¶12וואס דאס האט אויך א שייכות צו חנוכה, ווי דערמאנט פריער ומכמה מקומות, אויך אין דרושי חנוכה בארוכה, אז חנוכה איז דאס אויך מלשון חינוך, וואס דערפאר איז דאך דא דרושי חנוכה וואס הויבן זיך אן מיט ”חנוך לנער על פי דרכו”,

¶13און וואס חנוכה אויך, בדוגמא ווי חנוכת המזבח, ווי רש"י טייטשט דאס אפ, דער ענין פון חנוכה און מילויים, אז בשעת מ'דארף לערנען א נייע זאך, ווערט דאס אנגערופן בשם חינוך ובשם מילויים.

¶14אזוי איז געווען בא חנוכת המשכן דער ”בית המקדש בפעם הראשונה, ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם” ווערט דאס אנגערופן מילויים, אין אויך דער לשון לחנוך.

¶15ועד"ז אז ס'קומט ימי חנוכה דערמאנט דאס נאכאמאל, ”ביתר שאת וביתר עוז”, אויף דעם מבצע פון חינוך.

¶16וואס אע"פ וואס ”לכאורה באמצע השנה” איז דאך שווער צו איבערשטעלן און אריבערפירן א תלמיד א תלמידה ממקום אחד למקום טוב יותר, זעט מען אבער בפועל, אז בשעת מ'וויל מיט אן אמת,

¶17און מ'שפארט זיך איין אין אן אופן פון יגעת איז אט דעמאלט קען מען אריבערפינען א ”מקום טוב יותר” אפילו באמצע שנת הלימודים, עאכו' כמה אז מ'קען פועל זיין אין דעם בית ספר אין וועלכן דער קינד, די אינגעלע אדער מיידעלע, זיינער לערנט, אז דארטן גופא זאל דאס ווערן א בית ספר נעלה יותר,

¶18”להעלות בקודש”, דורך א בעסערן מלמד, דורך מוסיף זיין אין שעות הלימוד, און דער עיקר אז ס'זאל פועל זיין און אריינפירן און דורכפירן בפועל אז די הנהלת המוסר זאל זיין בטעהו עליהו אויף די תלמידים און די תלמידות און די מדרכים ומדרכות,

¶19אז וואו נאר זיי וועלן זיך געפינען אין שעות היום וואס זיינען ניט אין כוס לבית הספר באווארנט מען אז זיי געפינען זיך אין אזא מין מעמד ומצב וואס ער האט דעם ענין פון יראת ה'

¶20און אהבת ה', און פארבונדנקייט מיט תורה און מיט אידישקייט בכלל, מיטן גאנצן שטורעם און מיטן גאנצן תוקף און מיטן גאנצן ”חיות ואור”.

¶21וואס דעמאלט ווערט דער תיהו עליהו, און ס'ווערט אויך מקוימים מיט תלמידה יותר מכולם, אז יותר ממה שהשיש בעל הבית עושה אים העני איז העני עושה אים הבעל הבית, ”ומתלמידה יותר מכולם”, און ווי דער אלטער רבי זאגט אין הקדמה צו תניא, ”מאיר עיני שניהם הוי'"”, און דא זאגט מען נאכמערער,

¶22אז ניט נאר אז ס'קומט אים עפעס צו, נאר ס'קומט נאך צו דער ענין מיט תלמידה ”יותר מכולם, אפילו מחבירי”, עאכו"כ מרבותי.

¶23ובנוגע בפשטות מיינט מען דאס, אז מ'זאל מוסיף ”ביתר שאת וביתר עוז” בכל הענינים האמורים, כולל אויך ובמיוחד אין דער מבצע חינוך, חינוך כפשוטו,

¶24וואס אין דערויף וועט מען מער מצליח זיין אז מ'וועט מוסיף זיין אין חינוך עצמו, ובפרט לויט דעם נתינת כח וואס מ'האט פון ימי חנוכה, אז יעדער איד, אפילו הפשוט שבפשוטים, און יעדער איד אפילו אין חלק הפשט שבו והפשטות שבו,

¶25קען ער שטיין אין אזא מין מעמד ומצב וואס אפילו בזמן השעת זיינען געשטאנען מערניט ווי מהדרין מן המהדרין, און דאס פועל"ט אזוי דעם שינוי און די הנהגה במעשה בפועל.

¶26און דערמאנען נאכאמאל די הדגשה, אז די אלע וואס זיינען זכר און זיינען מגין אויף א אידן, דורך דערויף וואס זיי זיינען מנהיגים אדער מזכי הרבים ככוכבים,

¶27וועל אחת כמה וכמה אט די וואס זיינען שומרים ומגין על עם ישראל ועל ארץ ישראל, ביז צו מסירת גופם ונפשם, וואס דאס גיט מען אויך אפ כדי צו מגין זיין, איז על אחת כמה וכמה אז ס'דארף זיין די השתדלות יתורה, אז זיי זאלן אלע פאראיינציקט ווערן אין א ריבוי כולם זיי ווערן ”כאיש אחד ובלב אחד”,

¶28דורך א ספר תורה אחת, וואו יעדערער פון זיי האט אין דערויף אן אות, און ווי מ'זעט דאס אויך בפשטות, אז בשעת א ניט-איד ווייס ניט פון קיינע ענינים, ער ווייס אבער אז ער דארף זיך שטעלן אנטקעגן פון דריי הונדערט און פיר טויזנט און אכט הונדערט מיט פינף חיילים, פאלט אויף אים אן אימתה ופחד בפשטות,

¶29אז ניט נאר ער איז נתמן המערכה, נאר מלכתחילה טוט ער כל ההשתדלות אז ס'זאל ניט קומען ניט נאר לידי מלחמה, אפילו ניט צו א מערכה,

¶30ווארום ער ווייס אז אנטקעגן יעדערן פון אים האט ער א חיל, וואס אט דער חיל איז דאס דריי הונדערט און פיר טויזנט און אכט הונדערט און פינף חילים, און ער גייט בכח כולם,

¶31אפילו אז ער ווייס ניט פון דעם ענין האמור לעיל, אז באמת איז דאס ששים ריבוי, און נאכמערער דאס פאראיינציקט אט דעם חייל אדער דעם אשה הבטחון מיט אלע ”צבאות השם” במשך כל הדורות וואס זיינען שוין געווען און כל הדורות וואס זאלן זיין, ווארום ס'איז במחשבה אחת, איז דאך הקב"ה סוקר ”עד סוף כל הדורות”,

¶32שטייען די גאנצע 'סדר השתלשלות', עאכו' כמה כל נשמות ישראל, אפילו ווי זיי שטייען בגופים, זיינען זיי דאך אלע געווען ”כאיש אחד ובלב אחד” בשעת מתן תורה, ווי ער זאגט אין פרשטי דר' אליעזר,

¶33שטייען זיי אזוי במשך כל השנים כולם, נאר מ'ברענגט דאס ארויס בגלוי, דורך האבן קויפן און געבן 'חיי נפשו' אויף האבן אן אות אין איינע פון די ספרי תורה, ואשרי חלקו וגדול זכותו פון יעדערן וואס וועט ארייננעמען נאך א 'איש חיל' און נאך אן איש צבא און נאך א איש בטחון אין איינע פון די ספרי תורה הכלליים,

¶34וואס דעמאלט האט ער דאך דער ”מדה כנגד מדה וכמה” פעמים ככה בשכרו ובזכותו, און מ'דארף גאר ניט טראכטן וועגן דערויף פון שכר און זכות, דאס פארבינדט אלע אידן צוזאמען און ס'ווערט דער ”כולנו כאחד”.

¶35און אט דעמאלט ברענגט מען אראפ משיח צדקנו בשעתא חדא וברגעא חדא, ווארום ס'איז שוין דא דער ואתם תלוקטו כאחד אחד און זיי פארבינדן זיך מיט מקורם ושרשם, מיט קובה דורך אורייתא,

¶36ווערט ישראל ואורייתא וקוב' כולהו חד, און מ'ברענגט אראפ דעם שם שאני נכתב כך אני נקרא, ”הוי' אחד ושמו אחד” ”למטה מעשרה טפחים”, וואס דעמאלט איז אויך אהפוך אל כל העמים כולם,

¶37”שפה ברורה, לעבדו כולם שכם אחד”, אז נאך אין די סוף ימי הגלות איז ”לכל בני ישראל הי' אור במושבותם”, און בשעת ס'קומען ימי חנוכה איז ווערט אט דער אור אויך אין אן אופן ”על פתח ביתו מבחוץ”, אז ער איז פארמחלה און מאכט אויס די ריגלא דתרמודאי וואס זיי זיינען אין רשות הרבים,

¶38און דאס ווערט אין אן אופן פון פעולה נמשכת ונצחית, ”הנרות הללו אין בטלין לעולם” און דאס ברענגט אראפ די גאולה הנצחית האמיתית והשלימה על ידי האחד והמיוחד פון ”שמונה נשיחי אדם” משיח צדקנו, ”משיח בן דוד”, וואס דוד איז דאך איינער פון די שבעה רואים ומשיח,

¶39וואס דוד איז אויך מלכא משיחא, האט אויך אט דעם ענין פון ”שמונה נשיחי אדם”, וואס יש בזה און יש בזה כמבואר בארוכה אין די דרושים.

¶40ובפשטות, והוא העיקר ”והמעשה הוא העיקר” ס'קומט די גאולה האמיתית והשלימה נאו בפועל, 'נגאלין מיד', 'ובשמחה ובטוב' לבב.

¶41דער וואס דארפן מאכן

¶42א ברכה אחרונה וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה, וואס מ'האט זיי פארהאלטן.

¶43פאר דעם אים-טאן וואס מ'האט זיי פארהאלטן און דאס איז די השתצפי דא שמחת חתן וכלה.

¶44כילנט ”משיח את העולם” ושליח את העולם וויל וויל וואס

¶45רעקאודדעט און רעפרדווסט ביי ול-צי-סי די ווארלט לובאוויט'ס קאמיוניקעישן סענטער אין ניו-יארק.

¶46פו רעדישיאל קאפיס פליז רייט ווי ול-צי-סעבן סעווענדי איסטערן פארקוויי, ברוקלן, ניו-יארק, 1-1-2-1-3, אור פ סעווען סעווען 770.

¶47Until next time,