Text

¶1דאס audio האט ביין רעסטו רעט ביי גים.

¶2אין נאושינא. יע יע יע, דער איז ווי ס'פעל אראפ, און ווי פארן א אנהויבן פלענינגען, א אנהויבן פלענינגען פיפל, איז ווי טוט סעץ,

¶3ווי קאלעקטעד סעבן אנדערט טארזינט דאלערס, און ס'איז נוקח דינגט מעריות ווי די פלענינים איז ווי געפארט, און דער וועט פרארט, וואס ווי טו האסט גוף.

¶4דין פון די העסט-לאבער פון ניו יארק, ווי ער פארנען א העלפה פון מילבין וואשינגטאן, און פארטשענט, הייסט מען, ווי האט דאס בא א פאר, ווי' האנדיק רע פרעזענט דאס פארלאביק אין נייעו וסעט, און ווי מ'מעט מען די הילטן-הא תל אין וואשינגטאן,

¶5באיזה מין על די וועלט.

¶6וואס דער פיוליקן פאר איז שני עקב, די עזשין וואס ”גוטא בן בא בן” דמא דפליב טראפטנג היתשקו יפיבנא דווייז, לאיז די מין, דעם רייט-פיקל פקם, צו רייט-מני, אי תהי"ר אין אן קם פאר המהג,

¶7היום מהרה את המהג, כא רפי קם, אויב מען טשעקן צוו ני פי' גאר, און ווי ער האט געקען אין כויפי' גאר, און ווי ער האט געזאגט, אז מ'היינע פארט זיין,

¶8און היתשקומט היתשקומט היתשקומט היתשקומט היתשקומט היתשקומט היתשקומט הית ווען דא וואס דאס ווייסשי איז דער קורבן משום ”קני טווערי פייט”, איז שוין מען אויף דער כמיד וואס דער מעסט א קף מאן?

¶9דער וועט שוין איינעם לשון, און דער פוסט-א קף מאן?

¶10המ' האט שוין געפונדן, און דערפארשטער האט זיך געפונדן אין ענגלונן, און ס'איז געמארן זיי אין לקרות אדער אדערמאנט וואס מ'האט מען שוין דעם אויף געפינט, און המ' האט געפינט, און המ' האט געפ

¶11איז דא ווי ס'איז אויבערע פן זיך ארויס טען אין פעם וואס ווי יויבנדער ציינו דער פאמונז פן וואס איז רויס אין טען מינוט צו פינף האנדערטערסט, נייניק טו זנט אלטן און ס'איז שוין פון דער טיין, און קיינדע טשעקסט!

¶12איז געפילט ערשט ווי ולינק וואס איז פלאר, און ווי ער האט צווי אין קליער אין וואשינגטאן, ווי ער האט איין בעסער, א פיאשר וואשינגטאן אויך זיתן איש אין דער עיקר טאן ס'איז פון דעם עיקור אז אין דעם אונזער טיזוק,

¶13און די טאן ווארער ביי איז ווי די ראשית מען אויף די סיבער טאקע.

¶14טעגט זיך אז סיי הייגן סתידא בני, איימאל אפי דער ראש מען וויל, און ”איידובר הייתן יסער” עצמו, די חבר"ע געשינה, אייבא די מירא"ע געשינה, איימאורא מליאן ווערטער לייכט מען, אי פרי ענטערס על הצרו ועל הבאדא געבואוסט על הצרו, איין צווייט ווי איינצו פאר בביא?

¶15יע, נאך דאס פארשטייט, און ס'איז פאר מולך, ווארום ארץ ווי איינצו פארביינגען א ראשעלע ס'איז אשר מגכבה, אשר נעמד?

¶16א ראשעלע, א ראשעלע רייט אויך רבי הנמד?

¶17זיי דומה צוזאמען אנליייקן שייס צי און רבי איז דוקט-קוזן סיי איז א רגידתער פרייער, ס'איז היבושית, מזלתם, טו רייז דער מאסט-מאנען רייז, מאדן אי רייז אין ניין קינג פארי ניין, ווען צענען זיי האבן זיך אריינגעהאט אין דער לחליט'ער ישידה.

¶18עס וועט מען טרעסטן? איך וועט מען דאך געזוכט די טשענס ווער איז א ניין?

¶19איי איז געקע ס'איז שוין ס'איז געווארן מיט טשענס ווער איז א ניין?

¶20איינף ער האט געזוכט די טשענס ווער איז א ניין?

¶21איינף ער זיין פרעג. שעלו אבנד ברק קענט, און דער איז ווי ער איז שער מען געבן אנדער ”פער פער פער” פארט לביד און מביא שעשכן ס'זאל הגוות בפשטות,

¶22איז דערפאר איז שענגע ווי שעלו אבנד ברוך קענט, און דערפאר ווי ער איז שעלו אבנד ברוך קענט, און דערפאר ווי ער איז שעלו אבנדיק פון שעלו אבנדיק פון שעלו באלדיק פון שעלו אבנדיק פון שעלו אבנדיק פון שעלו איז מען די שעלו איז מען דאס

¶23איז ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'איז ניט געלט ניט געלט, ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'איז ניט גערעדט וועגן געלט, ס'האט

¶24מען גערעדט וועגן געלט, און אן אפלערנען, אויף א זאך ועם וועלכן אידן שרעפט זיך צוזאמען אין דערויף.

¶25אין היינטיקער פדרה און אין היינטיקע פרשן וואס איז פארבונדן מיטן שומעשטן טאג, איז דא אזוי איז דער אויבערשטער האט צוגעזאגט אברהם אז ער האט אים געבן א חסר, חסר אף דעם עור, ער האט געבן א סרגאי טאג, און אברהם האט אויף דערויף געפרעגט דעם אויבערשטן וואס פאר א ווערט ביי אים וואס דער אויבער

¶26איז דאס וואס ער האט דער סיבערגיין צו אליעזר, וואס דאס איז דער אינהאלט פון דער פשטה.

¶27דערביי איז אבער דא וואס אברהם האט מוסיף געווען, האט איצטער געווען דאס אליעזר איז, וואס דארט איז אויך א טייל פון דעם סיפור, א טייל פון דער רצילה, און ס'איז דארט דארט אריינגעשטעלט געווארן אין בור.

¶28וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז דארט איז אויך חיצון פארשטעמדיק פון וואס שתורה וויל מען ס'איז ניט דער תורה, בשעת ער זאגט וועגן ווי יעצר, ווי שתורה גענוג זיך זאל זאגן אז ער האט ניט פון קינדער, איז דאס כאטש פאר א פועק וואס ער וועט באקומען א פאר אז דאס איז געווען ס'איז א פרעמדער,

¶29בשעת ס'רעדט זיך אין די פרעמדים דערציילט ער, אז די פרעמדער איז דאס געווענען ריעדער, און דערציילט וואס איז ריעדער וואס ס'איז געטאן פ האט ער אנגעשריט אין מלחמות, האט איינגעמונען האט מען א שוח געווען.

¶30בשעת אברהם האט געדארפט פירן זיינע געשעפטן, איז ער ווי ער האט געווען פער נשיא קצות, ער האט אנגעשריט מיט זיינע געשעפטן און ס'איז געווען מיט א שמחה, בשעת אברהם האט מען געווען תורה אין דער וועלכן האט מפרצן געווען, אז דער אויבערשטער איז דער אויבערשטער און דער פארשאפט, איז אויך און האט דאס מפחסם געווען אין דער וועלט.

¶31וואס לויט דעם אינהאלט פון דער ערצירונג איז מען פארשטאנדיק, בשעת דא האט געדרוקן, אז ס'איז ווי שוין שטיילן בא דעם איבערשטן, אז וואס האט פאר א פרעג וואס ער איז באקומען דעם חר איז וואס דארף ער אזוי לייגן אים יעדערן,

¶32אז ס'ווערט דער דער התוועדות פורים תשל'ן אז דער מעשה און וואס איז דערפי נוגע צו וויסן, וואס דערפאר האט צו וויסן זיין ווי אזוי אברהם אדער לויט וליעבד.

¶33ווארום אין דערויף איז דא א פירחא אפנערן און מ'זאל דאס פארלייכט די גאנצע ער ציילן, ניט א נייע דא ליישטא דא.

¶34א מענטש האט בטבע אויף דאס אויף וואס ער האנעוועט, אפילו אז ס'האט זיך נאר אין דערויף מצליע זיי.

¶35און בפרט בא א מענטשן ניט דאס האט ער פארשידענע, ערמא ווי ס'איז דא אזוינע ווי אזוי קאפן זיך אין שעמט איז דא אזוינע וואס זיי זיינען פארינקעריסירט אין אייננעמען א וועלט, אייננעמען נייע מדינות, נייע ספינות, ס'איז אבער דעמד, נייע זאכן,

¶36געדארף דאס בא יענין צונעמען און מ'זאגט באווייזן ווי אזוי ער איז דאס נאכליע, איז דא אזוינע וואס זיי קאכן דאך אין דעם, אז די זאכן איז זעלפע את לו פון די תירות, מ'זאגט ער אלץ זאל דאס פארשפייט ווערן אין דער גאנצער ו

¶37וואס לויט דעם דארף דאך אויסקומען, אז ס'איז קיין אונטערשיידן, אויב נאר ער זעט הצלחה, אז ער האט מצליח געווען פארשפרייטן די תורה אין וועלכע ער גלויבט אויף דער גאנצער וועלט, און די מדינות אדער די זאכן, די נייע שטאפן, וואס ער האט געוואלט אייננעמען אדער איינגענומען,

¶38און די געשעפטן וואס ער האט געוואלט געטאפלירן, און אויפהעפענען נייע געש האט ער דערגרייט דעם וויבסט פון זיין רבי'ן.

¶39קומט די תורה און דער טיילטונג, אז דאס איז ערשט א האלבע ארבעט.

¶40ווען קען מען זיין צופריזן, אז די תורה פארשפרייט זיך צומען צו, אז דעם שעפטן וואס מ'האט זיי דערגלירט איז א זאך וואס ס'איז דאס געווען מיט א התחילתי השלחה, און ווי אלע מדינות וואס ער האט איינגעמורען האט ער דאס איינגענומען די גאנצע וועלט ווען האט דאס א ספעק,

¶41און ווען האט ער אין דערויף א געשמק ווען ער ווייס ווען ער וועט דאס איבערנעמען, און אים איז ניט גענוג אז דאס וועט איבערנעמען א מענטש, וואס ער וועט דאס געקענען זייטער פארזעצן, א מענטש וויל אז דאס וועט איבערגענומען וועט דאס איבערנעמען דאס וועט זיינען א חינוך,

¶42און אפילו אז ער הא� און אזא מין ווי יעדערע איז געווען, וואס ער איז געווען זיכער אז ער וועט פארשפייטן אברהם'ס תורה, און געווען זיכער אז ער וועט פארזעצן אברהם'ס געשעפט, און געווען זיכער אז ער איז איינער מיט די אלע מדינות וואס אברהם האט געוואלט, וואס אברהם געזאגט דעם אויבערשטן, אז ניט דאס איז דער סחד וואס ער זעט פאר דעם אויבערשטן ער וויל האבן אייגענע קינדער

¶43פאר וועלט ער האט זיך נוכחמה געהאלטן, פאר וועלט ער האט זיך מוסיף נפש געווען, און פאר וועלט ער האט געזעכן דעם אויבערשטן וועט זאגן א צווייט.

¶44און אט דאס איז די אפלערנען פאריערדן אז ס'איז ניט שינוך, אט דאס בשעת מ'קעמט פאר א אידעאל, אדער מ'זיך קעמט פאר א געשעפט, אדער מ'קעמט פאר א פאר שפרייטן א תורה, אז מ'זאל זיין זיכער אז מ'האט זיי גרייכ

¶45מ'דארף זען, אז די אייגענע קינדער און די אייגענע מיטקייטיק פון דער משפחה, אז זיי זאלן זיין די צוויי נאכפאלגער, און ניט נאר נאכפאלגער, ס'זאלן קיין סיין די צייע נאכטוער און קענפער פאר די זעלבע ידיעל און פאר די זעלבע שוין און אייננעמען די זעלבע געזינות באלערט דער פאטר אין דער זיינער און דאס איז אויף אזוי ריכטיק,

¶46ביז וואנענט אז אברהם זאגט צו אז מ'קענסטו ניט געבן שכרתה גדול מאוד אז באויף דעם גרעסטן שכר האט א אויבערשטער פארגעבן א אידן, א מענטשן, אויב אבער ער וועט ניט זיין זיכער אז זיין אייגענער זון וועט דאס פארטרעגטן אין דעם זעלבן פועק איז שוין דער ניט קיין צוועק אין דעם גאנצן שכר, אין די גאנצע ניט פעמים וואס ער וועט נאך אנגעבן.

¶47און אט דערפאר בשנא מיר אז במילא ישראל, אנהויבנדיק פון האבן זיי אין ליד אין גרעסטן געגירט אויף די זאך פון חינוך, אויף זיי דארפן גערציען אידישע קינדער אז זיי זאלן זיין פרייע נאכפאלגע,

¶48און צי דארף מען פאר וועלכע זיי האבן מלחמה געהאלטן, און פאר וועלכע זיי האבן זיך מוסיף שנעכן שוין און מ'האט זיך ניט פארמונגן דערמיט וואס מ'האט פארקלאנישט, אז ווי די זעלט דארף זיין צדק און גושר און גשקות און חינוך וכו נאר מ'האט געוואלט אז די אייגענע קינדער און די אייגענע איינע קלאפן,

¶49די אייגענע משפחה זאלן מיט זיי זיין אט די וואס זיי זאלן פראגן פון דעם דער און דעם בענער פאר די אלע ווי די אלע, ניט פאר וועלכע מ'האט דאס מושין נפש ניט.

¶50און דאס איז ניט א צוגעגעבענע זאך, אליין איז דאס אויסקער געבונט און סאמר ניט מאכט אויסניט אויס, נאר אין דערויף פריט דער עיק אויב ער האט א מעגלעכקייט אויף ערציען אידישע קינדער אז זיי זאלן פארזעצן אין די זעלבע רישתן וואס ער איז צוטאפט.

¶51און אט דערפאר איז אויך דאס וואס מ'זעט, אז אין פריענגעשמען האט מען אריינגעשטעלט, אז א איד זאל דאס זאגן גאנץ ווי איידער ער הויבט אן מיט אים, און ס'זאל דערמיט פארענדיקן דעם טאג ווי איידער ער דוקט שלאפן און זאל דאס זאגן נאכאמאל פריע

¶52אז דאס די זאכן פאר וועלכע דו אויב ס'טאן ווי דיין שבעת טאג, אויב ס'טאן דו דאס פון מסכים תכפה ווי דער לויט פון דעם גאנצן טאג דארפסטו געדענקען, אז דאס דארף זיך פארענדיקן דערמיט אז דו זאלסט דאס לערנען און איבערגעבן און איינפלאנצן אז זיינע קינדער זאלן גענען זיי פירן אין דעם זעלבן וועגן, און אויף דעמאלט באקומט, אז ס'איז פין תורה וואס מ'פאר

¶53בשעת מ'ווייס אז דאס ווערט אנגעשריט ניט נאך פון א צווישן פון אן אמת'ן און די רעכטע ריכטיש מענטשן, ווי יעדערע איז געווען, נאר דאס ווערט נאכגעשריט פון אן אייגענעם אומא, אן אייגענעם איימא, אן אייגענעם יפישן קן-אט דעמאלט איז דאס דער ריכטישער שכר וואס ס'איז א מענטש לינצטער און פועל קיין פאר דעם אויבערשטער.

¶54און דערפאר איז אויך גלייך דע אז מ'דארף ברענגען קרבנות, וואס בעסער א זאך איז מוז דאך זיין פארבונדן מיט א קרבן, דאס קען ניט אנקומען ווייף, ווארום אויב ס'קומט אן מלוייף איז דעמאלט איז דאס א סימן אז מ'דארף איז ניט שווער, איז ס'איז ניט אוועט ווייף.

¶55און אז מ'וויל האבן עדריכין ניט נאר א נצחה מן נאכתר דיביטן, נאר אויך אז דא איז נאך כביד עץ ווערן אין אידי מגידישע סיבה, מוז מען דאך ניט אפשטעלן א פארפארניש, און מ'האט געזאגט, אז וואס מערער ס'איז פון קא צו גלייכער און קאמור צוויי מאל און דריי מאל און שוין מאל אזוי שוין און שוין מאל איז נאכמער בעט.

¶56וואס דאס איז אינו פון דעם אויפגאפט, אויך פון די שבעה פון שבעה פון שבעה פון און די סבעה פון שבעה פון אידן סבעה פון אופשטעלן קינדער, און איינע קלאפ, אז איינע וועלן זאלן גיין אין די רעגן פון אונזערע עלטערן און פארשפרייטן די שיעור צוזאמען מיט די געשעכטן, מיט די השכות וואו מיט טום, כידוענענט מ'זאל איינהויבן די קאנצע קידישע וועלט אזוי אז ס'זאל ווערן א וועלט ווי א וועלט אלטשיין,

¶57פון צדק און שלום פון לשם.

¶58וואס דאס איז מנית ועור, און ניט צו וועט מען שרייבן טשעק, שטייט געבן א טשעק.

¶59איז יוואנער איז גלייך א גדולה קיין גאר וועדיק אז דו וועסט זיין?

¶60ניין, און דער גדול ימי איז דאך דער ביי, און די ביי איז פארשטאנדיק.

¶61איז יווארענען אז ס'איז גלייך א גלייך און ס'איז גלייך און ס'איז גלייך און ס'איז