Text

¶1צום אלעם ערשטן אנהויבן פון א נייעס, דעם מאל וואס מ'האט זיך צוזאמענגעקליבן, וואס אזוי איז דאך דער סדר, אז א פאר מאל א יאר פלייבט מען זיך צוזאמען, און מ'ווייס לכתחילה וויפל ס'וועט געווען ביז דעם צווייטן מאל, און היינטיקן יאר האט געווערט מיט א חודש ליינגער, דערפאר וואס מ'האט אן עיבער יאר, און דער צוגעקומענער חודש, חודש אדר, קומט אריין צווישן דעם כתיבת ה'צוזאמענקלייבן זיך, וואס איז געווען דעם לעצטן מאל און איצטער, וואס על דרך הרגיל געוואוינטלעכערהייט האט דאס א מספר פון חדשים זעקס חדשים, און אין היינטיקן יאר, אן עיבער יאר, קומט-צו נאך א חודש, און ס'האט געווערט מיט א חודש מערער, וואס ווי יעדער זאך וואס א אידיש קינד הערט אדער זעט, וואס א אידיש קינד געהערט זיך צו עם חכם ונבון, צו א פאלק וואס דער אויבערשטער האט אים אויסגעקליבן און דערפאר זאגט מען אתה בחרתנו מכל העמים, גלייך ווי מ'ווערט געבארן, ווערט מען שוין געבארן אלס א קינד וואס געהערט צו א וכרתנו פאלק, איז דאך פארשטאנדיק, אז ער טראכט זיך אריין אין די זאכן וואס זיי טרעפן צו אים, און וויל דערפון אויך אפלערנען, אז אים זאל צוקומען אין זיין תפקיד, אין זיין מישן וואס ער האט, במיוחד אלס אן אטה בחרתנו פאלק, אלס קינדער וואס געהערן צו צבאות השם איז דאך פארשטאנדיק, אז צום אלעם ערשטן וואס זיי דארפן אפלערנען

¶2וואס קענען זיי אפלערנען דערפון און ארויסלערנען דערפון, אז אין דערויף זאל זיין צוקומען א נייעס אין דער זאך וואס זיי זיינען צבאות השם, וואס זיי דינען דעם אויבערשטן, במילא איז פארשטאנדיק, אז ס'האט קיין ארט ניט אז ס'זאל זיין א זאך וואס ס'איז ניט לרצון ניט צו ווילן פון דעם אויבערשטן, די זאך וואס דערצו קומט מען צו דורך דעם וואס מ'לאזט ניט צו דעם יצר הרע אינגאנצן ער זאל האבן א צוטריט וואו אידן געפינען זיך, ובמיוחד ובפרט דארט וואו ס'געפינען זיך צבאות השם, ווי מ'זעט דאך אז דארט וואו ס'געפינט זיך די ארמיי פון דעם אויבערשטן, על דרך ווי די ארמיי פון א מלך בשר ודם וואס מ'לערנט דערפון אפ על דרך זה לאזט מען ניט צו קיין קא סלקא-דעתך, ניין, אז ס'קען עפעס זיין אנדערש, און זיכערע זאך, אז א זאך וואס ס'גייט אנטקעגן דעם אויבערשטן לאזט מען אים מלכתחילה ניט אריין איז דאך פארשטאנדיק, אז בשעת ס'טרעפן זיך צוזאמען מערערע פון צבאות השם איז צום אלעם ערשטן, און מ'גיט דאך א טראכט, אז מ'האט געדויערט א חודש ליינגער, און זיכער איז אין דערויף דא אן ארדער אויף זיידע אויך פאר צבאות השם במיוחד, וואס איז דער ארדער אויף זיידע פאר זיי אפצולערנען אויף ניט צוצולאזן, אדרבא ס'זאל נאך צוקומען אין זייער ארבעט און שליחות על צבאות השם.

¶3די זאך וואס ס'איז דא א צוגעקומענער חודש, איז דאך דאס דורך דערויף וואס ס'קומען זיך צוזאמען די שמש שום לבנה, די זון, מיט דער לבנה, וואס דאס איז א דוגמא בשעת א צבאות השם באטראכט זיך וואו האט ער אין זיין ארבעט און אין זיין שליחות א דוגמא פון א זון פון א לבנה, זעט ער גלייך, אז פונקט אזוי ווי די זון לייכט און גיט ליכטיקייט די לבנה, און דורך דערויף באלייכט די לבנה די גאנצע וועלט אזוי איז אויך די שליחות דא פון א אידיש קינד, אז אף על פי וואס ער איז נאך א קינד און א קליינער,

¶4בר מצוה אדער בת-מצוה וכיוצא בזה, ווייס ער גלייך, אז וויבאלד אז ער איז דער שליח פון דעם אויבערשטן, און נאך אין צבא פון דעם אויבערשטן איז א זיכערע זאך אז ער האט בעה'ב טישקייט און קען אויפטאן אין וועלט, און אין וואס דארף באשטיין זיין הויבט אויפטו ווי דערמאנט פריער, אז לערנט ער אפ פון דער שמש און דער לבנה, אז בשעת די שמש איז פארנומען אין אן אנדער טייל וועלט איז אט דעמאלט בלייבט אין דעם ארט וואו זי איז געווען פריער די לבנה, וואס זי האט די ליכטיקייט פון דער שמש, און אויף וואס ניצט זי די ליכטיקייט? אויף מאכן ליכטיק אט די אלע וואס געפינען זיך אין א טונקלהייט פון דער נאכט, אז ביי זיי זאלן אויך זיין ליכטיק, און זיי זאלן זען וואס זיי דארפן טאן און וואס זיי מעגן טאן און פון וואס זיי דארפן זיין אויסגעהיט, אנהויבנדיק פון דער זאך פון עסן און טרינקען, וויסן וואס איז א כשר'ער עסן און פון וואס דארף מען זיין אויסגעהיט, און נאך מערער וויסן וואו געפינט זיך א איד מיט וועלכן ער קען מקיים זיין, ואהבת לרעך כמוך אויף געבן אים צדקה, מקיים-זיין איינע פון די גרעסטע מצוות פון מצוות הצדקה, דארף ער זיך געפינען אט דעם אידן, דארף ער האבן אז ס'זאל זיין ליכטיק כדי ער זאל זען וואו דער איד געפינט זיך, ער זאל זען אויך בא זיך וואו ס'געפינט זיך און ס'ליגט זיינע געלט, און ער זאל דאס נוצן אויף וואס ער דארף דאס נוצן, אלס א אידיש קינד, וואס דאס איז ווען ער נוצט דאס אויף א זאך פון ארויסהעלפן א צווייטן מענטשן, און טאן דאס אין אזא ליכטיקן אופן, אז ביי אים זאל ווערן דערפון נאכמער ליכטיקייט אלס ציבת השם, און אויך ביי דעם וואס ער גיט די צדקה, זאל אויך ביי אים זיין ליכטיקער ער זאל אים אויך ערקלערן, אז ער געהערט אויך צו בראשית ברא אלקים,

¶5את השמים ואת הארץ וואס איר האט ערשט-א געזאגט, און אלע מיר געפינען זיך אין דעם שמים וארץ וואס דער אויבערשטער האט דאס באשאפן, ווי רש'טייטשט אפ, כדי אידן זאלן זיך דארט געפינען און דארטן קענען לערנען תורה און מקיים-זיין מצוות, דארף ער דאך האבן א ליכטיקע אנווייזונג פון דער תורה, און דארף וויסן וואו ס'געפינט זיך די זאך מיט וועלכע ער מקיים זיין די מצוה, און אויך וואו ס'געפינט זיך די כשר'ע זאכן און ענלעכעס, וואס אויף דערויף אלעם לערנט ער אפ דערפון וואס ער ווייס, אז פונקט אזוי ווי ער דארף הערן פון א צווייטן א ליכטיקע הוראה ווי ער דארף זיך אויפפירן אין דער זאך, האט דער אויבערשטער באשאפן די זון, וואס דאס איז אונזער תורה, וואס ווייזט אן און לערנט אים אין א ליכטיקן אופן וואס ער דארף טאן און ווי אזוי ער דארף טאן, און כדי ס'זאל זיין אויסגעגלייכט אז ס'זאל זיין א קלארע אנווייזונג, און די אנווייזונג זאל אנגענומען ווערן אין דער פולסטער מאס דארף מען ניט מאכן קיין חילוק, אז א לבנה איז א זאך פאר זיך, און א זון איז א זאך פאר זיך, נאר פון צייט צו צייט באלייכט דאס, ס'קומט די נאכט אדער ס'קומט דער טאג, נאר מ'האט געהערט ביידע צוזאמען צו דעם אויבערשטנ'ס בריאה וואס דער אויבערשטער האט באשאפן, וואס דער אויבערשטער האט באשאפן את המאורות הגדולים, סיי די לבנה און סיי דעם שמש, וואס דער וואס געהערט צו צבאות השם, אז ער לערנט אפ פון תורה ווי אזוי ער דארף מאכן ליכטיק אין דער וועלט, און דארף דאס טאן אין אזא אופן, אז ניט ער באקומט א הוראה פון תורה, דערנאך לייגט ער אוועק די תורה אן א זייט, און פארנעמט זיך מיט אנדערע זאכן זאגט מען, אז די שמש און דער לבנה זיינען ביידע אנגערופן שני המאורות הגדולים וואס דער אויבערשטער האט זיי באשאפן, אז דער אויבערשטער האט באשאפן אידן און באשאפן תורה,

¶6און זיי באשאפן אין אזא אופן, אז זיי ווערן איין און איינציקע זאך אז מ'קען ניט אפטיילן, אז א איד איז פאר זיך, און תורה איז פאר זיך, און פון צייט-צו-צייט דערמאנט ער זיך וואס שטייט אין תורה און איז מקיים וואס שטייט אין תורה, נאר ער איז שטענדיק מיט דער תורה צוזאמען, אפילו ווען ער פארנעמט זיך מיט א מצוה וכיוצא בזה, איז ביי אים אין קאפ געפינט זיך אלעמאל דאס וואס ער האט געלערנט אין תורה, און געדענקט דאס אין זיין זכרון, א פארשטענדיקן זכרון, ווארום ער היטט זיך אויס אויף ניט פארגעסן דאס האלט ער אין חזר'ן אז דאס זאל ביי אים בלייבן גאנץ און שטארק. עד כדי כך, אז פונקט אזוי ווי מ'זעט אין יארן וואס דאס ווערט אונטערשטראכן און אפגעלערנט פון אן איבעריאר, אז שמש און לבנה קען מען ניט אפטיילן, ווארום זיי ביידע צוזאמען דוקא, צו שטעלן צוזאמען אן איבערייאר, וואס ס'קען ניט זיין איינער אן דעם צווייטן אזוי ווערט ביי אים איינגעקריצט אין זכרבן, אז מ'קען ניט אפטיילן זיין נשמה פון דער תורה, אז די נשמה זיינע און די תורה זיינע ווערט איין און איינציקע זאך, אפילו ווען ער פארנעמט זיך מיט א זייטיקע זאך, לכאורה איז אין זכרון פון דער נשמה איז שטארק און גאנץ, און ס'קומט נאך צו אין די ענינים פון תורה, דורך דערויף וואס ס'ווערט ביי אים נאך שטארקער און נאך שטארקער. און ער לערנט דערפון אפ, אזוי ווי אן איבעריאר, אז פונקט אזוי ווי אין תורה און אינצווישן דלושמש און לבנה קען מען ניט אפטיילן, דערפאר וואס זיי ווערן ביידע איין זאך, איין מציאות, אזוי אויך קען מען ניט אפטיילן צווישן א אידישן לעבן און צווישן דער אידישער תורה און אלע זיינע פרטים ופרטי פרטים, אז דאס איז וואס א איד טוט, בפרט נאך ווען ער האט געהערט צו צבאות השם, במילא איז דאך פארשטאנדיק, אז שטענדיק געדענקט ער, אז ער דארף מגין זיין, באשיצן די אלע זאכן ווי דער אויבערשטער וויל,

¶7זאלן זיי געטאן ווערן אין דעם שטארקסטן אופן, אין דעם ליכטיקסטן אופן און אין דעם בעסטן אופן.

¶8ווי דער אויבערשטער האט אים באשאפן ווי ער זאל דאס געפינען, איז דאך פארשטאנדיק, אז ער געפינט דאס אויפן אמת'דיקן אופן ווי ס'קען נאר זיין, במילא טוט ער די אלע אנווייזונגען אויפן בעסטן אופן און אויף א פארליכטיקסטן אופן, און אין אן אופן וואס דאס איז פועל פעולתו, אז ס'קומט ארויס אין א מעשה הוא העיקר. וואס אט דאס איז אויך דער לימוד צום אלעם ערשטן, על צבאות השם, אז מ'כאפט זיך אז מ'האט א חידוש און ס'איז דורכגעגאנגען מיט א חודש ליינגער, איז דאך א קינד וואס געהערט צו חכם ונבון, איז א זיכערע זאך אז ער פרעגט זיך נאך מאי הי וואס האט דאס געטראפן, אז ס'האט געווערט א חודש ליינגער, און זיינען מחנכים, אדער זיין עלטערער ברודער, אדער זיינען מלמדות, דעם אדער מורים ערקלערן אים וואס דאס איז, און ערקלערן אים אויך ער זאל וויסן זיין, אז דאס איז ניט סתם אזוי א פאסירונג אין וועלט, נאר דאס איז א פאסירונג אין וועלט וואס ווערט א טייל פון זיין תורה, אז דערפון באקומט ער זיין הוראה, אז יעדער זאך וואס ער באקומט דארף ער וויסן זיין אז דערפון דארף אנקומען צו א צווייטן, אז א צווייטער זאל אויך דערפון הנאה האבן, אדע פארקערט גאר, דער עיקר הנאה זאל דאס זיין ביי א צווייטן, און אזוי אויך די צווייטע זאך, אז בשעת ער דארף זיך ניט פארלאזן אויף זיך אליין, אז וויפל ער האט געלערנט און וויפל ער ווייס איז דאס איז גענוג, נאר ער מוז תמיד שטענדיק זוכן א מלמד א רבי'ן, א ראש-הישיבה, אדער כיוצא בזה, אדער על דרך זה אויך בא מיידעלעך, א מחנכת, אדער די וואס לערנט מיט איר אין פארשידענע עילי אופנים, און וויסן פאר זיך, אז כאטש אפילו ער געהערט צו אן עם חכם ונבון, און נאך מערער, אז די אינגעלע אדער די מיידעלע געהערן צו צבאות השם שוין יארן נאכאנאנד, איז דאך פארשטאנדיק, אז זיי זיינען שוין איינגעוואיט אין דעם און ווייסן ווי זיי דארפן

¶9ווי זיי דארפן זיך פירן און וואס זיי דארפן טאן דארפן זיי וויסן זיין, אז זיי האלטן נאך אין מיטן וועג, אין מיטן זיי ערוואקסן, במילא איז אויך פארשטאנדיק, אז וואקסן פון א אידן איז פארבונדן דורך דערויף וואס ביי אים קומט-צו, ער ווערט נאכמער פארבונדן מיט תורה, און ער לערנט נאכמערער תורה און קען מערער תורה וכיוצא בזה, ביז וואנענט אז מ'קען ניט אפטיילן צווישן אים און צווישן די תורה, ווארום יעדער זאך וואס ער טוט, וואס ער עסט און וואס ער טרינקט, און ווי אזוי ער גייט, און בשעת ער רעדט מיט א צווייטן אידן זאגט ער ברוך השם וכיוצא בזה, ווארום ביי אים ער ווערט איין זאך מיט דער תורה וואס ער האט געלערנט, ביז וואנענט אז מ'קען ניט אפטיילן צווישן זיין משפיע און זיין מקבל, און אויך בהנוגע צו אים קען מען ניט אפטיילן, פונקט ווי אן איבעריאר אונטערשטרייכט, אז ס'קומט א לבנה און שמש ווערט איין זאך, ביז וואנענט אז דוקא דורך זיי ביידן צוזאמען ווייס מען ווען פסח דארף אויסקומען, און נאכמערער מ'ווייס אויך אלס א פרט אין דעם ווען ס'קומט אויס דער צוזאמענטרעפן זיך פון צבאות השם, ווען איש את אחיו יעזורו ווען יעדערער איז זיך משתפל דל אויף נאכמערער געבן א צווייטן, און נאכמער משתדל אויך זיך מקבל זיין פון א צווייטן, ביז וואנענט מ'קען גאר ניט פאנאנדערטיילן צווישן זיי. וואס דאס איז אויך דער לימוד, דער אר דרב זי דער פאר צבאות השם דערפון, וואס מ'זעט, אז ס'איז דורכגעגאנגען נאך א חודש, און דאס איז אן איבערחודש, וואס דאס פאראיינציקט די לבנה מיט דער חמה מאכט דאס ביי אים איין און איינציקע זאך צווישן זיין תורה און זיין נשנה, און צווישן זיין טרעפן זיך מיט א צווייטן אידן, משפיע זיין דעם צווייטן אידן, אדער מקבל-זיין פון צווייטן אידן צום אלעם ערשטן אלס צבאות השם ביידע, אדער יעדערער פון זיי, און דערנאך ביידע צוזאמען, און דערנאך ביידע צוזאמען אויף אלי אנדערע איבעריקע אידיש

¶10קינדער, און טאן די אלע זאכן על דרך ווי מ'טוט דאס אין א צייט פארבונדן מיט יום טוב במיוחד, אז ס'דארף זיין מועדים לשמחה. אין צוגאב צו דעם וואס יעדערער פון צבאות השם דארף דאך זיין ועברתי הוי'אלקיך בשמחה ובטוב לבב וויבאלד אז מ'געהערט צו צבאות השם דארף מען דינען דעם אויבערשטן דארף מען זיין אלעמאל ביז א שמחה גדולה, וואס מ'האט זוכה געווען צו האבן דעם אויבערשטן, וואס ער האט אונז אנגענומען אלס אן אתם וחרתנו קינדער, און האט אונז געגעבן בחר בנו ונתן לנו את תורתו, און האט דאס געגעבן בין יפה, געגעבן מיט א ברייטער האנט, און געגעבן אויך דעם שכל אויף פארשטיין די תורה ווי מ'דארף איר פארשטיין, און ועוד העיקר, המעשה הוא העיקר אויסנוצן דאס אין דער פולסטער מאס, ובשמחה ובטוב לבאל, און אט דעמאלט האט מען די הבטחה, אז יגעת ומצאת פירט מען אויס, אז דער אויבערשטער גיט די אלע ענינים, ידו המלאה הפתוחה הקדושה ולחבה, אנהויבנדיק פון חכמה בינה ודעת אין תורה, און אנהויבנדיק פון חכמה בינה ודעת אין מקיים-זיין מצוות, און ממשיך זיין דורך דערויף וואס דער טאג-טעגלעכער לעבן פירט ער זיך אויך דורך חכמה בינה ודעת, דורכגענומען דורך חכמה פון תורה, וואס אט דעמאלט איז ער מצליח אין אלע זיינע ענינים, אפילו אין גשמיות'דיקע ענינים, ווארום ער טוט זיי אלע דורך חכמה פון תורה, וואס זי נעמט אים אויך דורך די חכמה פון זיין נפש הבהמית, זיין שכל כפשוטו, און טוט די אלע זאכן, ווי דערמאנט פריער, ווי דער חודש ריבור אונטערשטרייכט, אז ניט ער טוט צוויי באזונדערע זאכן, ער איז א זאך פאר זיך און איז מקיים דעם אויבערשטנ'ס אדער אויף זידה, נאר ער ווערט אויס מציאות פאר זיך, ער איז מערניט אט דאס וואס ער האט זוכה געווען, אז דער אויבערשטער האט אים אויסגעקליבן אויף צו זיין און געהערן צ

¶11זיין צבא ווערט דאס זיין גאנצע מציאות, און דאס ווערט זיין גאנצער חיות, און דאס ווערט זיין גאנצע שמחה, וואס דאס אידט-צו נאכמערער אין דער הצלחה פון כל ענינים שלו. און דאס נעמט ביי אים דורך די אפלערנונג פון דעם איבערייאר, אז דאס נעמט-דורך אויך די יארן וואס קומט לאחרי זה, וואס נאך אן איבערייאר קומט א שנה פשוטה, וואס דעמאלט איז מערניט ווי אן איינפאכע צאל חדשים האט ער אויך די אפלערנונג פון דעם עיבור, אז ער לערנט דעמאלט אפ, אז ער איז איין זאך מיט זיין שמש, וואס דאס איז די תורה, ביז וואנענט אז דאס ווערט נאכמער הצלחה אין מלחמת היצר, מ'פארטרייבט אינגאנצן דעם יצר הרן, מ'האט פון אים ניט מער קיין דאגות, ואדרבא מ'העלפט נאך ארויס א צווייטן אידן, אז יענער זאל אויך באפרייט ווערן פון צווייטן יצר-הרע, און אויך מ'גיט דאס אים בשמחה ובטוב לבב, ניט חס ושלום אז מ'באווייזט אז מ'איז העכער פון אים, נאר מ'שטייט גלייך מיט אים, ווי אן איבערייר לערנט-אפ, אז דער שמש ולבנה ווערט איין מציאות, ווערט ער איין מציאות מיט אלע איבעריקע אידישע קינדער, בפרט נאך דורך דעם, אז ער איז אין זיי משפיע, און איז פון זיי מקבל ענינים פון תורה, און אין זיי משפיע די מודים פון תורה וכיוצא בזה, ווי דערמאנט פריער, וואס אט דעמאלט ווערט דער איבערי יאר א שלימות'דיקע זאך, א שנה מלאה. און וואס נאך מערערער, אז פון איר ווערט נמשך, און דאס לערנט מען אויך אפ, אזוי ווי מ'גייט דאך פון דעם יאר אריין דער יאר נאך אין א שנה פשוטה, וואס דעמאלט איז דארף מען דאך אנקומען צו די אפלערנונג פון דעם שנה שלפני זה איז ביי אים שטארק אין זכרון, און נאך מערער ס'איז שטארק אין אזא אופן, אז דאס פועל'ט און דאס טוט-אויף אין המעשה הוא העיקר, און ס'פועל'ט-אויף אין אן אופן פון שמחה וטוב לבב, און מ'האט דעמאלט ווי אזוי דער איבעריאר נעמט-דורך די שנות פשוטות,

¶12וואס קומען לאחרי זה, ביז וואנענט אז דער אויבערשטער זעט, אז ער איז שוין ראוי און קען שטייגן נאך העכער אין דער אפלערנונג פון דעם איבעריאר האט דער אויבערשטער איינגעשטעלט, וויסנדיק אז ער האט צו טאן מיט אן עם חכם ונבון, אז אויך בא זיי זאל זיין דער מוני ללבנה צוזאמען מיט דעם עיבור פון דעם שמש זאל בא זיי אויך זיין יעדערע צוויי דריטער אדער פערטער יאר זאל צוקומען נאך אן אפלערנונג פון דעם עיבור. און וויסנדיק שוין איצטער, אז ער שטייט אין אן אופן, אז אין צוויי יאר ארום אדער אין דריי יאר ארום וועט ער שטייגן נאך העכער איז דאך פארשטאנדיק, אז איצטער נוצט ער אויס אין דער פולסטער מאס, און זאגט-אן זיך, און זאגט-אן די משפחה, און זאגט-אן אפילו זיין עלטערן אז ער בעט בא זיי, אז זיי זאלן צוגרייטן אלע זיינע זאכן אין אזא אופן ער זאל קענען נאך העכער שטייגן אין די אלע ענינים, כולל אויך די אפלערנונג פון עיבור, און טאן דאס בשמחה ובטוב לבב ובבריות הנכונה. וואס דאס איז נאכמערער מצליח דעמאלט, אז דער אויבערשטער איז מצליח מ'האט ניט קיין בלבולים, ווארום דער גוף איז א געזונטער, ווארום די נשמה איז א געזונטער, האט מען אלע זאכן אין א געזונטן אופן, ברוחניות ובגשמיות, טוט מען נאכמערער, און מיט נאכמערער חיות און מיט נאכמערער שמחה, און דאס פועל'ט נאכמערער אין די אלע טעג וואס קומען לאחרי זה, עד כדי כך אז דאס פועל'ט אויך אויף די יארן וואס קומען לאחרי זה.

¶13מזוץ דערנאך איז דא?

¶14וועלן מען זאלן מסתמא געגאנגען ביי טאלענגען אונז, אז דער איז שומענט ניו שולל, about די ס'יר'ס געתערינג, ווי האבן די פסח, דיפרן פון די וואס דאס ווי האבן. ווי אל נאר, ווי איז ווילי, די טעמס ווען ווי געט טו געדער וועט די צבאות השם ראליעס, וואס די ס'ירא איז דאס סאמטען דיפרען, און ווי קודן פיגור ען אויף, בקוז דאס זאלן פי ער, און סימס איז וואס ליפי ווי האט אן ארץ מאנט אויף אדער, וואס מייז, אז נסטער אויף סיקס מאנס פארט פון ואן טענגען טו די אטער, וועט עקשעולע העפן ווארט זיין סיבן מאנס פון ואן טו די אטער. ס'הענסט דאך ארץ אויבער, אבערבארי, אספעשרי צילרן אויף צבאות השם ווארם, די ארמי אויף גד, ווארן עם חכם ונבון, ווי אויף לערנענער צילרן און אנדערסטענד שילדן, און ווי אנדערסטענד אז די רבונן שלו, למטה לבא לטלו, היא שאותית, אז דאס מאמענט ווי איז בויען אינטו דאס וו רלט, ווי איז רייט-אוועי און ווי איז טאולד אז ווי בלאנגט צו א גרייט פעיפל, און so, when it comes to something like this, א soldier asked to figure out to himself, וואס קעט he learn from this?

¶15וואס קעט he learn from the fact that this year, there was an extra month until we got to this rally here today. So he said, so it's very important and we should understand, and it's not something that it's just something ordinary, it's something that absolutely חלילה וחסד, not something that's איז גענץ אידישקייט, בגוזאז ווי נאך קען אלא יוצאי הרי קומען צו וואס אין דער פרסט פלייס, בוטט אן ארמי פון גד, אן ארמי פון קינג, ווי נעמא לרעדט עניפינג צו קומען צו פאקס אז חלילות סעפערעט אונז פון דער ווי ס'איז צו אוס די מוסט און די מוסט פרעשעס טעג. ווי נאר ניט סאמטן בלייבן, נאר ער זאך, וואס דו וי לערן פון דער ענטרער מאנט, אז די עורר אויף די דע, און וואס איז עט אז ווי קען טי קען עלונג ויט אורסעלבס, אז ווי שוין נוען און בי עבל to פון דיסט אוטעלייזט ענטו דער פוטער.

¶16we are מסענות אבער די כבונו של ומניעו זרמי, and of course, דער בעל-המבטלישקייט, he has the run of everything else. ווען די סון שיינס אין אן אבער פלעיס, like down under, די סיין טיים וואס דאס איז מקם דארק אויףרהייר, ווי האף די מון. די מון שיינס אויףרהייר, דאס די מון איז געטענגענט יס לייט פון דער סון. וואס איז די פורפעסט פון די מון? טו מעיקט לייק אווער-הי ר, פאר אל זי וו רענט דאקנס, דאס זוועט זי וואס זי'אלא ועד וו וואס זי'אלא ועד וו, די זוועטש וואטש-אויף פאר די פעגסט פארפס אויף, די הפטא-סי ווי תפורות קושר, די הפטא פינט אנארער דזשו תו בי עבל to'העלפי אנארער זשו, והאהבתא לגרעך כמוך, הפטא יז עבל אים צדקה, צו בי עבל to'העלפסט דעם וואס זיינען.

¶17מצוות איז, ווי נאר אז וואנער די ביגעסט מצוות איז, צו בייבל, צו גיב צדקה to another Jew to be able to help אים. און היא אים-סעלף אלצו נייטס די לייט, דער אישי בייבל, די סיי ווערס מריית, זא דא היכא מייבל טייט-אפ מרי יא, בייבל, צו העלפ אויף סאמבארי אלץ, און אין ערב פון דיסטער בייבל טו באקען לייט. אויף וואס דאס איז, און בי עבל to make the next one understand, דארף עצו וואס שילדו ושמי'ס בב, דארף ווי סעט בפאר בראשית בר אלקים, דארף ער זיך בגינין גדכי יובר דהאבן און אורת, און די רבינו שלא רם פורסטו וועל אינטו דיס ווארל, דארף ווי שלא רן תורה און פולפולן מצוות, און ווי ניט די לייט to פיינד דאס טענגסט ווי ניט, און ווי ניט די לייט to פיינד דאס טענגסט ווי ניט, און ווי בי עבל טו אנדערסטענד, אז דער רבינו שלום, ווען ווען קריאטעד די לייט, וויף איז דער תורה, דארט איז צו שא ועת און תפעלת וואס ווי עוד טו דו און הויבט דו איט, און ווי שוועט בי עבל טו דו א ין די הייתטע פריווי ווי דער סיומלי פאסיבל. און נאט אויף צו סעפ רעט טינג, נאר די וואן טינג, ווי ער קריאט באלט! דער רבינו שלום קריאטעד דער שמש און די לבנה.

¶18אויף די צבאות השם קען לערנען פון תורה האלטה בליבן ליד אינטו דער ווערלד? נאך ווי שוועט לערנען תורה און פוט ער אסייט, און דער ווי שוועט דערפענלען, בוארט ניו. ווי ער אן פינג ווי דער תורת-סעלף. ווי ער בוז. וואס זאגט דיוקט, ווי סאן אין די מון, בקאן און. און די רבינו שלם, ווען ער קריאתט די ווערלט, איז כל דעם בוז מעורות הגדולים די טו ביג לייטס וואס גאד קרינדט קריאטעו ווען", ער קריאטעווערט העבן און א רף ווען והאיר קריאלד די סונ און די מון דער מון? דער סיין פין און די סון און די מון? וואס ווי דער סייך איז שולneh זיין. 대박 �! 것' magn nerve! אז, just like they can't be separated, and they both make-up the year, and so the same thing איז תורה און די נשמה ודזשו, איז די סיין תוגעדער, און דער אידן ווי זיי זיינען זיי דוינגען סא נפינג עלץ, but nevertheless, they are one with תורה, און דער נשמה איז one thing with תורה, די נבעה קינד זיי סעפערעיט פון דעם.

¶19און דאס קעסט זיך עד מור אין דער סתידי אויף תורה, ווי שבקמן סטראנגע, און לערנען פון דעם אליפי,"' י'שבט ה'תשמ אין דעם און און וואנט קען סעפערעיטס, אז ווי קען נאר סעפערעיט. די לייף אויף א דזשוו איז תורה אין אעברע סינגל דער טייל. די תורה איז סעפעריטן סיי די תורה סעפעריט. א דזשו, that's א חלק, א פארט אויף תורה, אין א עברי די טייל, whatever א דזשו דאסט, דאס איז די פאר אויף תורה, און אספעשילי ווי ער אין צבאות השם, you have to remember always to do what God wants, און דחבינו שלום גיבס דאס, that ability to be able to do it, with דער שטראנגע וויל, און דער מלא לייט, און אין דער בעסט ווי וועגן איז פאסיבל, און דחבינו שלום משואו זאת, דרך י'שבט ניט דו א יט? יגעת מוצאת! גאד וויל העלפ יו, אז י'וויל פיינט וואס י'איז לוקען פאר, און י'וויל בי עבל to דו וואס תורה וואנס, און י'ויל פיינט דין א טרו ווי, און י'ויל בי עבל to do it בעסט, בקעוז די יבואי וויל אלווייז בי ליבאר אפ, אז יו שו עד בי עבל טו וואס יו האבט וו. און אין דער רבי'פוינקט ער אויף, אז דער מיינט ין איז, אז פון לערנען, יו שו עד בי עקטשעלי פולפילט וואס יו האבט וו. דיס איז וואס סיבות ה'איז זאל לבאל, און דיס איז וואס א סולדער-ו גארד אנדערסטענדס ווען ער געדסט וגעדער טו ער רעלי'ן דער כמזרער מאנץ לעטער, פון ד לעתן איז, זיי מונען דאס אן ארון, די סיין פענגען די זו אין תורה ארון, you קען סעפראוועט וואס פון די אדער.

¶20וואס איז דא? און ווען you קומען, דער תלמוד, דער סולדזער, גאסט צו אים מלמד, און ער עסט אים, ווארעס דאס טיטשעס? און ער אנדערשטייט, אז דאס איז נאר אן עקסידענט, וואס דער סאמפען איז תורה, איז א הוראה, איז א לעתן, we must understand, that when he hears it from his רבי, then he goes and shares this with another individual, that he understands and realizes, that he just wasn't rely upon himself how much he learned, but he always must have this לש ישיבה, and the girls must have their teachers, in every single way, till we come, and we are, the עם חכם ונבן, every single boy and girl belongs to צבאות השם, for many, מאנענע ווי עס זעט בפועל, במילא?

¶21time you're taking something for yourself, just as the moon takes from the sun. And the sun gives, and the moon takes, and the moon gives, and that's the way it has to be. We give and we take, that's the way it works. And then, when פסח, פון ווי ס ווי נו, פון די ליב ער, ווי ער אי בל to put-up א קאלענדאר, און ווען פסח קומט אויף, און פאר דער סיגונם, ווען דער ראלע קומט אויף, איז נישתיך ווי אזוי ווי ון האסטו העלפט די אדער און, you cannot separate one פון the other. You have to remember, that our נשמה איז פאר אויף תורה. און א סקנד-און we have to remember, that just אז תורה איז משפיע, וואס די תורה, ווי איז די שמש, ווי איז די סן, גיבס, we also have to see to give, און just אז דער מון טעגס, we have to take also, this איז וואס א סלדיער אויף געדאס, און they both go to געדער, און אל די שילן דו אים, אנדער ספעשעלי וויל ער קומען צו די יום-טוב פסח, וימי אדם לשמחה. און ווען די סעסט דא רבי, ווי האף די מצוה דא תוכץ רעסטו וואס, דער ווי האף די סוף השם ישבח, בשמחה וטוב לבב. ווי האף די סוף גארד, אלווייז ווי די יוי. וואראיז די יוי? איז, דער רבונו שלא נם שאו זא ס, דער ווי שאו ד בי היז אתר בחטניו, היז chosen people, דער דליי שאו זא ס יוועסטו תוכו ונשא לנו את תוכתו! נאר אויך ניט that, ווארום ווי גייב איז די פראינגז אז ווי שוין בי עבל to אנדערסטענד תורה, און ווי האט ניט אנדערסטענען פון ווייס, אז דער עיקר איז וואס דו וואס עס ווארט ווי אין פראקטיס. און ווי ס'הייסט ווי ס'איז דא מיט שמחה וטוב לבב. און ווי סעדט בפו ר, יא געית מצאת,"' יא ווארק אויף עט, יא גאר ניט ביין סוקסעספיל! און ווי האו סוקסעספעל! דער רבי זעט, מידו המלאה הפתוחה הקדושה והלכבה. דער חבונות של אלם גיבס פון היז הענד, און ווען דער חבונות של אלם גיבס איז סוויט, און איז גיבן אין א טרמענדס פול מעשער, און ווי ס'גיבס איז דאס חבוד חכבן בינין דעת, נאלעדזש און וויסדעם אין תורה, נאלעדזש און וויסדעם אין מצוות, און דען ווי ברענג דאס אינטו א דיילי לייבס, צו ערי סינגל טינג זיין ו

¶22און די וויס קאזסט זיך, צו בי סוקסעספול אין ערי תינג ווי דו, איבער די מאטעריאל פינגס, איב ער די פיזיקל טינגס ווי דו, ווי איז מצליח פון הכי השם, און דו וויס, בקמד בקל טוב, די חכמת התורה בקל טוב די פאקט אז ווי איז אן ווי פי ר, סווען ווען ווען קומס דער לי פיר, דען, ווי האבט רמענבר, ער טאגט זיך אין פרמענדעס לעס ן, אז ווי ווי ווי זוכה, ווי האט די גרייט זכות, אז די רבינו שלנו חוזאס איז צו בי ז'ערמי, דאס אלאין האסטו ברענגט ווי א סאך גרייט זיי, און דאס עד טו ער רעשורענץ, אז אין עברענט ין ווי ער גווען ביי סוקסעספעל, נאר אלי בט! די ס יר איז גו נען העלפטו ברענגען די פוטער עירס, אז ווי גויינען מידי ה'טו די נעקסט יער און די יערס עפטער דארט, וויל נעבר פארגעט וואס די יער טאר אוס, און וויל אלו ווי רמענבער, אז ווי איז ווי א וויינער ווי טוועלף מאנס, נאר תריטן, וויל עס ובי עבל to רמענבער, און די לעס ן וויל גו עלונג ווי אוס, און ווי וויל האבן די גרייט הצלחה, צו נאך די עצהרה אויף, און ווי ער האט נו פלייסער, א ווער איז געקענטו וואס?

¶23דאס ניט ווען עקזיסט דאס פארוואס מ'איז ער קאנצערנען! און דאס וויל גיב א די פאסעביליטי אז ווי שוין בי עבל to'העלפענאבעדשו און to'העלפען אי צע אדער אין עי רעפעניט ווי דאן ווי שמחה וטוב לבב, ווי די הפענינס און ווי די גי וי פארט. און דיס איז די הול קאנצעפט אויף שמש שלבנה, דער sun און דער מון, וואס א באוטיפול, באוטיפול, דאס איז. און ווען ניט? דיסט באקמאלט ווי דערפארט זיך. און ווען די ס'פקעמאלט זיך באקומט די שלימות, און די ס'ברענג פרענג די קאמפלישאן אז ווי ניט, איז די ס'פקעמאלט פון די פון יער, און פון די פון יער האט קוועט זיך קוועט זיך צו דער פל יער. Then we have to take along with ourself all that we learned from this year. And remember, דער רבי קייפט סטרעסינג, מעשה הוא העיקר, קינדער לך. דער מיין פון פראקטיש, דער מיין פון פון פראקטיש, דער מיין פון פראקטיש, דער מיין פון פראקטיש, דער מיין פון פראקטיש, צו דו, צו ספיק דאס איז easy, וואס יהבתא בי מקיים, יהבתא פולפיל און די ליפי טעגס און קיינרעסט די ספריט-עקראסט, צו אל די יערס די וועל פלא, און ווען דער חבונו שלנו פעגסט-לאפס און סאיז, אז ווי אוטאלייזט א פריטינת-מאנט, דאט איבי'דאט לי'פער, אז ווי שו אט בי'עבל, אז ווי דו וואס ווי האף-טו דו, ווי טוקט א לעשון ווי אורזעלבס, אז דער חבונו שלנו מי גסט פאסיבל, אז אין ווי יערס וקם, ווי קאנטי ניו טו גו הייער און הייער, אפ די לעטער ווי סוקסס אין לערנענג, און אין everything else ווי אנדערטייק, because ד שלאנם נאס, that we are fulfilling everything that he asked us to do, and so we go to our parents, and we tell our parents, listen, טאטי, listen, ממי, you know, I want you to prepare me, because I'm going to thank God, I'm growing, I'm learning more, and I want you to prepare me, ready for the future, but I should be able to continue to go! And it says, ר'י, די מעין פינגעסט זיי גלייטשער העלפ, אז each one should be blessed with good health, physicallyly, we should have healthy ברית.

¶24אזוי י'האב א הלפי בריא ווען י'האב א הלפי נשמה ווען י'האב א הלפי סול, איז ווי עס הלפי פיזיק לי, עס הלפי ספיריטוע לי, ס'זאל ברוך השם י'האב ביי טינגס, און ווי אל וויס שוועט בי דאן וויף מר חיות, ווי מר זיל אין זעסט, ווי מר שמחה, אז דיר שוועט בי עבל to האב איז ענפלוענץ אויף די יערס טו קומפ! קהלוי, ער האט דאך אראפיסגעבראכט די אלע אידן, אז ס'איז דאך אראפיסגעבראכט די אלע אידן.