טקסט

¶1מ'האט דאך גערעדט פריער, אז אן ענין פון א התוועדות, בכלל אויך ווי דער ענין פון התוועדות פון י' ת' כסלו, ווי דער כוונה אז מ'זאל דאס מיטנעמען דערנאך אויף די טעג וואס נאכדעם, ניט אז דאס זאל בלייבן לשעתו ולמקומו ולזמנו, נאר דאס זאל האבן א פעולה, און די פעולה זאל זיין אין דעם רוח און מיט דעם תוכן,

¶2וואס דאס איז דער תוכן פון יו' טס כסלו וואס ווערט ארויסגעבראכט בשעת ההתוועדות, וואס דעמאלט איז דאך דאס אן עת רצון ווארום ס'קלייבן זיך צוזאמען עשרה מישראל, וואס אז ”כל בי עשרה שכינתא שריא” איז דאך דעמאלט אן עת רצון במיוחד אז כל ענינים טובים והחלטות טובות זאל אראפקומען בפועל,

¶3אויב נאר מ'מאכט דאס ווי ס'דארף צו-זיין איז דערנאך האט מען אפן די וועג אז דאס זאל דערנאך אזוי געטאן ווערן במשך ”כל הימים וכל” השנה שלאחרי זה.

¶4וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז די ענינים מיט אלע פרטים איז וויבאלד אז דאס איז א יום כללי איז דארף דאס נמשך ווערן יעדער פרט דערנאך אין די ימים שלאחרי זה, אין דעם פרט שמיום זה.

¶5ובדוגמא ווי גערעדט פריער בנוגע צו שבת, וואס בשנה זו ווערט דאס נאכמערער מודגש וואס י' טס כסלו שכל איז בשבת, איז דאך שבת איז ענינו אז ס'זאל זיין מנין מתברכין כולי יומי אז פון אים זאל נמשך ווערן דערנאך א נייע וואך,

¶6וואס זאל דורכגענומען ווערן מיט די ענינים וועלכע שבת גיט א אידן, וואס דאס איז דאך אויך כפשוטו, וואס ער זאגט אין ילקוט, אין מדרש אויף ויקריל משה,

¶7אז משה האט דעמאלט מתקן געווען אז בשבתות זאלן זיך אידן צוזאמענקלייבן לערנען תורה איז דאך דער פירוש בזה, ניט נאר מ'זאל לערנען הלכות שבת, נאר 'כללות ענין' 'לימוד התורה' זאל גענומען ווערן פון שבת כדי מ'זאל וויסן ווי אזוי צו פירן זיך אין ששת ימי המעשה אין ששת ימי המלאכה.

¶8וואס דערפאר איז דאך אויך ווי ס'קומט אראפ דער דין אין פועל, איז תלמידי חכמים און בעלי עסקים איז די הנהגה בשבת איז א פארקערטער, ווי ער זאגט אין אורח חיים,

¶9אין דעם עסק ”כלי השולחן ערוך”, אז דוקא די וואס זיי זיינען פון זבול און בעלי עסקים איז בשבת דארפן זיי מרבה זיין 'בלימוד התורה', און דער טעם הפשוט אויף דערויף איז דאך דער בעה' ב'ישער טעם,

¶10ווארום אין דער וואך האבן זיי דאך ווייניקער צייט אויף צו לערנען, ווארום ער איז דאך על פי תורה א בעל עוסק בהיתר, איז דערפאר דארף ער אויסנוצן דעם יום השבת אויף להקהיל קהילות, וללמוד התורה כדי ער זאל האבן דעם ”לימוד המביא לידי מעשה” בששת ימי החול שלאחרי זו.

¶11וואס בשעת ס'ווערט נמשך די תורה איז ווערט צוזאמען מיט איר נמשך די ברכה, וואס דאס איז דאך דער ענין וואס ער זאגט אין זהר אז שבת ”מיני' מתברכין כולי יומי” די זעקס טעג וואס קומען לאחרי השבת.

¶12וואס אע' פי וואס גערעדט פריער אז שבת בערך ימי החול איז דעמאלט איז 'שבת מכל מלאכתית' איז דער זעלבער מעמד ומצב, ניטא קיין שינויים פון תחילת השבת בסיומו, איז דאס מערניט ווי בכללות,

¶13אבער בכללות איז דאס אין אזא מין אופן ווי גערעדט אמאל בארוכה, אז מ'דארף האבן א לימוד מסויים, אז מ'זאל אז מ'זאל אפלערנען א שבת איז דאס בלשון פון דעם ראגאטשאווער ניט קיין נקודה אחת.

¶14וואס אט דאס איז וואס ער זאגט אין מכינתא, שנאמר מחלליהם אות יומת אז לולי דעם פסוק וואלט מען געלערנט, אז בשעת ער איז געווען שיכיפו עכום את ישראל וחילולו את השבת איז אט דעמאלט, אפילו אז די עכויים זיינען אוועקגעגאנגען מעג מען ווייטער מחלל זיין את השבת, ווארום זי איז שוין בלאו-הכם מחוללות ועומדות.

¶15וואס לכאורה איז דאס דאך א באזונדער שעה און א באזונדער חלק אין טאג, איז לולי פון דעם לימוד מחלליה מאה סיומות וואלט מען געלערנט אז שבת איז דאס איין נקודה, און בשעת די נקודה איז מחולל געווארן קיין נפקא מינה ניט צי בתחילתו צי בסופה איז אט דעמאלט איז דער גאנצער שבת המחולל ויומד בלאו-הכם.

¶16בדוגמא ווי מ'געפינט דאס בנוגע לנזיר וכהן וכו כמה דוגמאות בשם.

¶17דורך דעם לימוד פון מחבלהם אות אומת קען מען דאך לערנען צוויי פשטים אין דעם, אז אף על פי וואס שבת בלייבט א נקודה, איז פונדעסטוועגן איז חצי טאר מען ניט נחלה זיין דערפאר וואס דאס איז 'גזירת הכתוב', אדער אז דאס גופא קומט דער פסוק צו לערנען אז דאס איז באזונדערע נקודות ”כל רגע ורגע”, איז א רגע פון שבת בפני עצמו.

¶18וואס א קא ”סלקא דעתך בתורה” איז דאך אויך תורה, איז דאך דערפון פארשטאנדיק אז אין שבת איז דא די אלע ענינים, די ביידע פרטים, און נאכמערער זיי זיינען דא בנוגע לפועל ולדינה ניט נאר אין אן אופן פון א ”קא סלקא דעתך”.

¶19וואס אין שבת געפינט מען דאך דריי ענינים וואס זיי זיינען לכאורה בזכירה.

¶20בשעת די גמרא זאגט אין ברכות דעם חילוק פארוואס מ'זאגט ”מקדש ישראל והזמנים”, משא' כן בא שבת זאגט מען 'מקדש השבת' מ'דערמאנט ניט ישראל זאגט די גמרא דעם טעם, אז זמנים, ימים טובים, איז ישראל זיי זיינען מקדשני לזמנים, משא' כן שבת איז ”מקדשא וקיימא”.

¶21דערנאך זאגט די גמרא אין עבודה זרה הכלל, אז מי שטרף ברך שבת איז דער איז יוכל בשבת דערנאך איז דא דער דריטער ענין אין שבת, וואס אויף דערויף זאגט די גמרא אז דאס איז אן ענין פון א מתנה, וואס דאס איז מערניט ווי הקב"ה לישראל.

¶22וואס א מתנה איז דאך דאס איז דאך א לשון פון ”תורת אמת” איז דאך דאס מתאים לאמיתת הענין, אז מתנה איז דאס ניט אן ענין וואס מ'באקומט על ידי טירחא, ס'איז אבער אויך ניט אן ענין וואס מ'גיט דאס אביו ועמען, איז אין מתנה איז א כלל אין דין,

¶23אז מאן דיהם נאכו לנפשי איז יהיו לא מתנתם וואס דערפאר איז דאך דא די סברא אז מתנה איז כמחר בהנוגע לכמה ענינים, איז דאך דאס ניט דער ענין פון ”מקדשא וקיימא” מ'דארף האבן ”עביד נאכו לנפשי” ס'איז אויך ניט דער ענין פון ”מי שטרך בערב שבת” דעמאלט באקומט ער 'לפי ערך' הטירחא,

¶24וואס דאס איז אן ”ענין של נכר וקנין” און דאס איז א העכער ענין און אן ענין פון מתנה.

¶25וואס אויף דערויף איז דאך מבואר און ס'איז אויך דא בכמה ענינים בשבת, וואס ס'איז דא בשבת וואס דאס איז ”מקדשא וקיימא”, ס'איז דא בשבת דער ענין וואס דאס קומט על ידי טירחא, און ס'איז דא בשבת דער ענין וואס דאס איז א מתנה.

¶26ביז וואנענט אז אין שבת כפשוטו געפינט מען זיך אויך, ביז וואנענט אז ס'איז דער חילוק אין נוסח התפילה, ס'איז דא ווי שבת ווערט אנגערופן שבת בראשית ווי מ'זאגט אין תפילה ”זכר למעשה בראשית”, און ווי ער זאגט אויך אין עשרת הדברות אין איין ארט דעם טעם, דערפאר וואס קובש ששת ימים און דערנאך איז ”שבת וינפש” אז דאס איז אן ענין מצד דעם אויבערשטן,

¶27ניט דאס קומט מצד עבודת ישראל, אדרבא, אט דאס וואס א איד היט שבת איז דערפאר וואס פריער האט דער אויבערשטער געהיט שבת, ”ששת ימים עשה” אשר און דערנאך איז באמא שביעי שבת וינפר דאס איז אן ענין פון שבת וואס ”מקדשא וקיימא”.

¶28דערנאך איז דא די שבת וואס איז פארבונדן מיט יציאת מצרים, ווי אין די צווייטע עשרת הדברות, וואס דער ענין פון יציאת מצרים איז דאך געווען ”על ידי טירחא, בדמיי” חיי בדמיי חיי משה האט גע'טענה'ט אין וואס פאר א זכות וועלן זיי ארויסגיין ממצרים,

¶29האט זיי דער אויבערשטער געענטפערט בצירך את שמים מצרים תרדת אלקים עלהר הזה מיט דער החלטה וואס זיי גייען מקבל זיין תורה, און ס'האט געדארפט זיין שאין ההתחלה איז געווען די התחלת גירות דורך דערויף וואס אידן האבן זיך מאל געווען און האבן געגעסן דעם קרבן פסל.

¶30וואס אין דעם שבת וואס איז פארבונדן מיט תורה איז דאך אויך דא צוויי דרגות.

¶31ס'איז דא די שבת וואס נצתוה במרי און דערנאך איז געווען ”בא מתן תורה, בסיני”, זאגט מען כאשר צבחא במרי אז דעמאלט איז צוגעקומען א דריטער ענין אין שבת.

¶32וואס וואס איז דער חילוק פון כאשר צבחא במרי ביז דערנאך ווי ס'איז געווען בא מתן תורה, איז דאך דאס פארשטאנדיק פון דעם משל וואס ער זאגט אין מדרש, אז ביז מתן תורה איז געווען תחתונים לא יעלו למעלה און עליונים לא ירדו למטה.

¶33בשעת ס'איז געקומען צו מתן תורה אמר הקב"ה אז ס'ווערט בטל די גזירה, ”ואני המתחיל, שנאמר וירד הוי' על הר סיני ועל משה אמר עליהם” האלקים במילא, אט די שבת וואס מ'האט געגעבן במרא איז דאס א שבת וואס זי איז פארבונדן מיט תחתונים.

¶34דאס הייסט, ער טוט דאס מצד דערויף וואס דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט, ועל דרך ווי מצות מילה וכו די שבע ”מצוות, ובפרט מצות” מילה, וואס דאס איז דאך נתייחד געווארן לבני ישראל,

¶35און דערנאך איז בא אמרל והוסיף מצוות ווי דער רמב"ם זאגט, וואס ס'איז מערניט ווי פאר בני יש דאס איז אבער אלץ געווען קודם ביטול הגזירה, וואס דעמאלט איז געווען תחתונים לא יעלו למעלה, במילא האט דעמאלט געקענט זיין דער ”טרח בערב שבת” האט ער באקומען דעם ענין אין שבת,

¶36ס'איז נאך אבער דעמאלט ניט געווען די ”מתנה יש לי בבית גנזי” וואס דאס איז שבת, וואס דאס האט מען געגעבן במתן תורה אט דעמאלט איז ”כל הנותן בעין יפה נותן” וואס דערפאר ווערט דאס אנגערופן נותן התורה און מתן תורה, וואס א נותן איז דאס באין יפה א מתנה וואס איז טאקע עביד נחל לנפשו, הקדמת 'נעשה לנשמע',

¶37דערנאך גיט מען אבער אן ענין וואס איז שלא בערך די 'מסירת נפש' פון ”הקדמת נעשה לנשמע”.

¶38וואס דערפון קומט דאך אויך ארויס די אלע חילוקים, מיט אות ווי ס'האט מחלק אויף דער חילוק וואס במרו איז געווען קצת הלכות שבת, אבער ניט אלע הלכות שבת, משא' כן במתן תורה, 'בהר סיני', האט מען געגעבן שבת במיבואה ובשלימותה.

¶39עאכו' כמה ווי ס'איז געווען מצד שבת בראשית, איז דאך דאס איז דעמאלט נאך ניט געווען בגדר מצוה ועוצה, דאס האט זיך ערשט אנגעהויבן במרו נצתווה, און שמירת השבת לפני זה איז געווען איינע מצוה ועוצה.

¶40וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, וויבאלד אז דאס איז אין מצות שבת בכללות במשך הזמנים ביז במהרה און דערנאך במתן תורה, אז אפילו לאחרי שניתנו שבת איז אויך דא בדוגמת זה די דריי חילוקים אין שבת.

¶41וואס מ'געפינט דאך אין שבת די דריי חילוקים כלליים, אז די מלאכות וואס אויף זיי שטייט מלאכה און דערנאך איז ”שבת מכל מלאכתו”, וואס דאס גייט דאך אריין אין די ל'ט'פעמים, שנאמר מלאכתו בתורה איז דאך אויך דער 'שבת מכל מלאכתו' איז דאס איז אן ענין וואס דאס איז אסור לגמרי בשבת.

¶42דערנאך איז דא ענינים אין שבת וואס ניט נאר זיי זיינען מותר, נאר זיי זיינען א חיוב בשבת.

¶43דער מצוה לכבדו ולענגו, וואס דאס איז דאך א מצוה לויט איין דעה מדברי סופרים נאך א צווייטע דעה מן התורה, ווי דער אלטער רבי ברענגט דאס דער חילוק צווישן רשע און רמב בם אין הלכות שבת בתחילתה, אז לויט רשע איז דאס א ”מצוה מן התורה” לויט אנגעבן, וואס דערפאר האט בשמה געזאגט ”מנה יפה לשבת”, און דער רמב בם איז מערניט וואס ס'איז א מצוה שלא להתענות.

¶44אבער אפילו אויך נאכן רמב בם איז דאך דא א מצוה שלא להתענות וואס דאס קומט ארויס על ידי החילה.

¶45נאר די מצוה איז ניט אין דעם חיוב הדבר אדער שלילת הדבר.

¶46ועל דרך זה איז דאך דאס ”מדברי סופרים, אפילו” לויטן רמב"ם ”בשר שמן ויין ישן”, נוסף על כללות הענינים פון שבת, וואס ס'דארף דאך זיין ניט נאר דער ענין פון שלילה פון לעת עשה, נאר אויך ביום השביעי תשבות וואס דאס איז א ענין פון חיוב דין.

¶47דערנאך איז דא די ענינים פון רשות וואס זיי זיינען מותר בשבת, און אין דערויף הויבט אפ דער ענין הטרחה, צי ער איז זיך תורח בזה אין אן אופן אז ער מאכט פון רשות א שעות'דיקן ענין, אדער ער מאכט פון דער רשות אן 'עובדין דחול' ווערט דאס אויך א דבר עשה בשבת.

¶48דערנאך האט אבער שבת נאך אן אויפטו, אז אפילו אין דעם ”מלאכתי אשר עשה” און אט דא זעט מען דעם כח פון שבת, כמדובר לעיל אז דאס איז אן ענין חדש לגמרי, אז אפילו א מלאכה וואס זי איז לכאורה זורעה וחורש וכו און ער טוט איר במילואה איז האט ער א כח דורך זיין מחשבה,

¶49אז דאס זאל ניט נאר ניט זיין קיין מלאכה אסורה, נאר דאס זאל ווערן א דבר המותר מן התורה, ביז אפילו א דבר המותר לכתחילה ”אפילו מדברי סופרים”,

¶50ווארום מן התורה איז דאך עשה מערניט ווי ”מלאכת מחשבת”, במילא אויב ער טוט א מלאכת וואס זי איז ניט ”מלאכת מחשבת” איז דאך ניט דער פשט אז ער טוט ניט די מלאכה, ער טוט די מלאכה, נאר אין דערויף איז ניטא די מחשבת, די מחשבה שבדבר,

¶51איז אט די מלאכה איז ”מותר מן התורה”, מערניט וואס ס'איז דא אופנים וואס זי איז ”אסור מדברי סופרים”, און דערנאך אויב דאס איז אין אן אופן פון מתעסן בעלמא אנא ווי דער סיום פון מסכתא שבת אט דעמאלט איז דאס מותר מלכתחילה, אפילו מדברי אפילו מדרבנן.

¶52דאס הייסט, אז שבת האט בכח נעמען א וואכעדיקע זאך, וואס דאס גייט אריין לכאורה ניט נאר ”אין עובדין דחול” נאר אין מלאכות האסוריות בשבת,

¶53און דורך זיין מחשבה, דורך דערויף וואס ער נעמט צו די מחשבה פון דעם גשמיות וחומריות המלאכה און ער שטעלט אוועק די מחשבה במקום אחר איז אט דעמאלט ווערט ער א מתעסק ווי עס קען ווערן אין תכלית הבחיתות פון מתעסק, ”מתעסק בעלמא אנא” ווערט די מלאכה אליין א מלאכה המותרת בשבת וכלכתחילה.

¶54וואס דער ביאור בזה איז דאך בהקדם וואס ס'איז ידוע, אז ווי אזוי האט דער עולם הקיום בשבת, וויבאלד אז ”בעשרה מאמרות נברא העולם” און דערנאך איז געווען די עשרה מאמרות אין ששת ימי בראשית,

¶55און אויף יום השבת זאגט מען ביי יום השביעי שבת וינפר אז 'שבת מכל מלאכתו' אין וואס איז באשטאנען די מלאכו איז דאך לא בעמר ולא בהגיעה ברא הקב"ה את העלמו איז מערניט ווי דיבור פיו איז געווען דער ”בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ” און דא איז 'שבת מכל מלאכתו' איז דאך אויף דערויף דער ביאור,

¶56אז דעמאלט איז כאזוי ”דיבורו של הקב"ה חשוב מעשה” איז דער דיבור בששת ימי בראשית איז געווען אין אן אופן וואס דאס איז חשוב מעשה מלאכה, בשבת איז דאס על דרך ווי א מלאכה וואס די מחשבה איז במקום אחר, ווערט די מלאכה אליין אויך, צוזאמען מיט דער מכשבה במקום עשה.

¶57וואס דאס איז דאך איינער פון די דוגמאות בזה, אט דאס וואס די גמרא זאגט דאך, אז בשעת ער איז מוציא ”אוכל בכלי, אף על פי” וואס אין דער כלי איז דא א שיעור, אבער אויב אין דעם אוכל איז ניטא קיין שיעור איז פטור אויך אויף דער כלי דערפאר וואס די כלי ווערט א טפל צו דעם אוכל, מה ”שנמצא בתוך הכלי”.

¶58אבער אויף דערויף דארף מען האבן, אז די כלי זאל ניט האבן ביי אים מחשיבות בפני עצמה, זי איז מערניט א טפל צו די מה שנמצא בתוך הקודש.

¶59וואס על דרך זה איז אויך בא מלאכה, אויב די מחשבה געפינט זיך במקום אחר, און די מלאכה האט ביי אים כחשיבות בפני עצמה איז אט דעמאלט איז ער ניט נאר פטר על המלאכה, אויב ”מתעסק בעלמא אנא” איז דאס א מלאכה מותרת לוי מלכתחילה.

¶60וואס דערפאר דארף מען דאך האבן א לימוד מיוחד אין אנהויבס פון דער משנה, און אין אנהויבס פון דער מסכתא, דער משנה אפילו אויב ער גיט צדקה, וואס דערפאר ברענגט מען דאך די דוגמא פון פשוט העני ובעל הבית וואס לכאורה איז וואס איז דא נוגע צו העני ובעל הבית?

¶61זאגן דאך מפרשי המשנה, אז דער חידוש בדבר איז, אז אף על פי וואס ער וויל מקיים זיין מצוות צדקה, איז פונדעסטוועגן איז דא אן אופן וואס ער איז ”אסור לגמרי, מן” התורה ביז וואנענט מיט אלע חיובים, אדער ”פטור אבל אסור” מיט די אלע פרטים, ביז ווי די משנה רעכנט זיי אויס, אף על פי וואס כוונתו איז לצדקה.

¶62וויבאלד אבער אז דער ענין האט ביי אים מחשיבות, וואס ער גיט דאס לעני דממון און ס'מוציא מרשות היחיד לשות הרבים איז אט דעמאלט איז ער אויף דערויף חייב, און ווי דער ביאור בדבר איז, אפילו אויב כוונתו לקיים מצות צדקה איז פונדעסטוויף איז ער מחוייב אויף דער הוצאה כפי שמבואר במקום אחר בארוכה.

¶63וואס אין דערויף זעט מען אויך דעם צווייטן אפטייטש וואס ס'איז דא אין שבת, אז דאס איז אן ענין וואס ער איז משבית.

¶64שבת איז דאך אויך דער טייטש אז דאס מאכט אויס, אז די מלאכה וואס ס'איז דא בימות החול האט שבת בכח אז זיי זאלן ווערן ביום השבת אין אן אופן אחר ביז וואנענט אז דאס ווערט עץ מלאכה, עץ מלאכה אסורה, דערפאר וואס דאס איז ניט קיין מלאכה דאס איז אן ענין של מחשבה, וואס דאס ווערט בא אים דער עיקר.

¶65וואס בכללות איז דאס דער חילוק פון נשמה.

¶66וואס גוף און נשמה איז דאך דאס בדוגמא ווי די דוגמת הגמרא וואס זי זאגט אז ס'איז דא א כלי און דאס וואס ס'געפינט זיך אין דער כלי, וואס א נשמה איז דאך אור ובשר תל בישוני ס'איז פריער דער גמי ראוי עיניך און דערנאך איז ויפר באלפיו נשמת חיים.

¶67וואס אין דערויף קען זיין כמה אופנים, אז דער גמי ראוי עיניך דער גוף פירט זיך ווי דער גוף וויל, און די נשמה פירט זיך ווי די נשמה וויל, דערנאך איז דא אן אופן גרוע מזה,

¶68אז דער גוף ווערט דער מושל ושולט ביי אים, און דערנאך איז דא אז די נשמה איז משלת ושולטת על הגוף ווי גערעדט פריער אז דער קורי, וואס דאס איז דער גוף, ווערט א טפו ”למה שנמצא בתוך הקורי”, וואס דאס איז די נשמה, ויפך ביפך נשמת חיים אין דעם גלמי, וואס דאס איז אן ענין פון קורי,

¶69ראוי עיניך און דערנאך אין דערויף געווארן דער ויפך בפיו די נשמה וואס מ'האט געגעבן דער רוח חייב שבעה גוף וכוין.

¶70וואס דאס איז דאך אויך, ווי גערעדט פריער, אפילו בא בעלי עסקות א תלמיד חכם ווערט אנגערופן אפילו במותי אחורי אויך תיקון שמש, ווי ער זאגט אין זהר, און מרומז אויך אין מסכתא שבת, אז בשעת ס'איז געקומען אז ער זוכט צו ר' אבן א תלמיד חכם, האט ער דערליינגט א פון וואנענט האט ער געוואוסט אז ער וועט קומען?

¶71האט ער אים געענטפערט אז דאס איז א ענין וואלט טוגעגרייט פאר שבת.

¶72איז וואס האט דאס א שייכות צום תלמיד חכם אויב ס'האט צוגעגרייט פאר שבת?

¶73זאגן דאך מפרשים, אז דאס איז דער אמת, אז דאס פארשטייט בזהור בפירוש אויף ”תלמיד חכם, עיקרי שבת”, איז דאס מרומז אין דער מעשה ווי די גמרא איז דערציילט אין נגלה אין שבת, איז א תלמיד חכם

¶74דער תוכן של ”כל הבריאה כולה”, א בעל עוסק וואס בימות החול איז דאך ענינו זורע וחורש, די אלע ל'ט'עס הולדין דחול, די עבודה פון שבט זבולון, איז דאך דער דין, ווי גערעדט פריער, אז בשבת דארף ער מרבה זיין אין 'לימוד התורה', ווארום שבת איז די נשמה פון דער גאנצער וואך, כמבואר לעיל, די מחשבה פון דעם דיבור וואס בא שרה מאמרות,

¶75נברא העולם איז דערפאר איז אויף דער בעל עוסק איז אז ס'קומט צו דער מחשבה פון דער וועלט, פון די ששת ימי בראשית, איז דעמאלט איז ענינו 'לימוד התורה', וואס ענינו איז דאך 'הבנה והשגה', די מחשבה ”של כל העולם כולו”, כולל אויך די עבודה זבולון בששת ימי החולה.

¶76דערפאר איז אויך, בשעת ס'קומט דער מוצאי שבת איז דאך דעמאלט זאגט ער דאך, אז די סעודה פון מוצאי שבת איז ”סוציא דוד מלכא”, און ווי ס'שטייט אויף דערויף אין מדרש, אז דאס איז פארבונדן מיט לוז,

¶77אז לוז איז דאס אזא מין עצם וואס ער בלייבט גאנץ, אף על פי וואס ביי אדם'ן שטייט דאך א מת תמוז וואס דערפאר איז אים אפילו צדיקים איז ”שעה אחת קודם תחיית המתים” חוזין לעפרן זאגט ער דאך אבער אין מדרש אז דער לוז בלייבט בא זיי גנב.

¶78פארוואס אז ס'איז אויף אים נתחל דער מוס תמוז, דער עונש על אכילת פון עץ הדעת?

¶79זאגט ער אויף דערויף אין מדרש, אז כל האברים האבן נענה געווען פון דער אכילה אחוץ פון לוז, אין אט די סעודה פון מוצאי שבת, וואס זי איז פארבונדן מיט ”דוד מלך ישראל חי וקיים” וואס דערפאר איז אפילו בחיים חיותו בעלמא דעינין איז געווען דער ענין פון שינה בא דוד'ן,

¶80ווארום שינה פון שיטים נשמעו ווארום שינה איז דאך אחת מששים וואס דוד איז היפך ענין האמיתית, ”דוד מלך ישראל חי וקיים” איז דאס פארבונדן מיט די סעודה וואס ס'איז מוצאי שבת, וואס זי איז כנגד עצם נוז, וואס דערפאר האט זי א סגולה מיוחדת.

¶81וואס דאס וואס איז דער שייכות צו שבת וואס דאס איז דער איבערגאנג פון אכילה פון שבת וואס איז העכער פון וועלט, וואס דעמאלט איז דאך אכילה וואס כולה מצוה אפילו לויט דער דיעה, אז מ'איז ניט מחוייב מן התורה לענגו,

¶82אבער בשעת ער איז אים מענג איז ער דאך מוסיף אן ענין של הנאה בשבת, ער איז ניט מחוייב, דאס איז אבער אן ענין וואס איז מוסיף ביי אים אין עניני שבת.

¶83וואס שבת איז ניט וועלט, דאס איז העכער פון וועלט, ”שבת מכל מלאכתי אשר” עזר דאס איז וועלט ווי וועלט שטייט אין מחשבה אדער בדיבור.

¶84דערנאך איז דא דער איבערגאנג און דער דבר הממוצע איז דא די אכילה פון מוציא שבת, וואס זי איז פארבונדן מיט שבת, דערפאר ווערט זי דאך אנגערופן מלוה מלכה וואס מלכה גייט דאך אויף שבת, און ער איז זיי מלוה ביז וואנענט ווי ס'שטייט דאך

¶85אז מ'דארף עורך זיין שולחנה ווי דאס איז ווען דער מלך איז נאך דא, אדער די מלכה איז נאך דא, די צוויי לשונות וואס ס'איז דא אין דעם איז דאס א דבר הממוצע צווישן דער אכילה פון שבת און אכילה פון 'ימות החול', וואס דאס איז אן ענין של בירורים ומלכה, און דאס איז אן ענין וואס אין עצר בה, נאר צדיק אוכל ותובנפש כמדובר לעיל אין א טאגה'דיקן פארברענגען,

¶86וואס דאס פועל"ט דערנאך אויף כל הענינים וואס זיי וועלן קומען נאך דעם שבת, אין די ששת הימים שלאחרי זה, זאלן זיי זיין דער שבת ”מיני' מתברכין כולי יומי” ביי א תלמיד-חכם זאל אים צוקומען פון תורה אין דעם לימוד שלאחרי השבת, און אזוי אויך אויף בעלי את הקים, על ידי וואס זיי זיינען מרבה 'לימוד התורה' בשבת, קומט זי צו דערנאך אין דעם לימוד ”מביא לידי מעשה”,

¶87אז זייער מעשה וואס ס'וועט זיין בעניניהם במשך כל השבוע, וועט זיין אין זיי ניכר אז דאס טוט א איד וואס ער איז ”שומר שבת כהלכתו”, במילא ווערט דער איז דאך דעמאלט איז דאך מוכה לילי כל אבינותיו און מ'איז אים מנחיל, א מנהיג את השבת איז מען אים מנחיל,

¶88אז ”נחלה בלי מיצרים” קומט דאס אראפ בפועל בשבוע שלאחרי זה, ואכלתיך נחלה יעקב אביך אויף וועלכע ס'שטייט ופרצת ימים וכנו ותופנו בנגבה וואס דאס קומט דערנאך אראפ בעסקה במשך כל השבוע,

¶89אז אף על פי וואס לכאורה איז ער זיך עוסק באכילתו ובשתייתו, מיט די אלע פרטים וואס דער רמב"ם רעכנט אויס, איז אין דערויף דא דער בכל זרחיך דעהו אין יעדער ענין וואס ער טוט איז דא דער דעהו,

¶90דעת ”אלקי אביך ועבדוהו בלבב שלום”, און ער טוט דאס ווי די ענינים פון שבת, אז קל מלאכתך עשוי ער האט ניט קיינע דאגות, ואין עצה בה נאר ס'איז עונג ושמחה, ”למטה מעשרה טפחים”, בטוב הנראה והנגלה.

¶91לחיים.